Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 8: จากโรนินพเนจรสู่ปาฏิหาริย์ไดเมียวผู้หวนคืน และการปรับตัวสู่โลกธุรกิจยุคปัจจุบัน
Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 8: จากโรนินพเนจรสู่ปาฏิหาริย์ไดเมียวผู้หวนคืน และการปรับตัวสู่โลกธุรกิจยุคปัจจุบัน
บทความโดย : Histo Dawn www.marumura.com
ได้เวลาที่จะขยับนิ้วเคาะคีย์บอร์ด มาเล่าเรื่องราวในอดีตของประเทศญี่ปุ่นกันอีกครั้งแล้วครับ หลังจากที่ผมได้เล่าเรื่องราวความเด็ดเดี่ยวของพยัคฆ์สาวกิงจิโยและการสืบทอดอำนาจผ่านระบบมูโกะโยชิของตระกูลทาจิบานะสายนักรบแห่งคิวชูไปในตอนที่แล้ว ซึ่งเราได้เห็นภาพของการประคับประคององค์กรให้รอดพ้นจากภัยสงครามรอบด้านด้วยการเลือกคนนอกที่มีความสามารถระดับอัจฉริยะอย่าง ทาจิบานะ มุเนะชิเงะ เข้ามานำทัพ
แต่ทว่า กงล้อแห่งประวัติศาสตร์และโลกของสงครามนั้นไม่มีอะไรที่แน่นอนครับ เมื่อการรวบรวมแผ่นดินของ โทโยโทมิ ฮิเดโยชิ สิ้นสุดลงด้วยการถึงแก่อสัญกรรม แผ่นดินญี่ปุ่นก็พลันเข้าสู่รอยต่อของความระส่ำระสายครั้งใหญ่เพื่อหาผู้นำคนใหม่ที่จะมากุมบังเหียนประเทศ และในจุดนี้เองที่ตระกูลทาจิบานะต้องเผชิญกับมรสุมที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ มรสุมที่เปลี่ยนยอดนักรบผู้ครองปราสาทให้กลายเป็น “โรนิน” หรือคนจรหมอนหมิ่นไร้แผ่นดินพเนจรอยู่หลายปี ก่อนที่จะเกิดปาฏิหาริย์หนึ่งเดียวในพงศาวดาร และนำไปสู่การปรับตัวของทายาทรุ่นหลังในการแปรสภาพมรดกซามุไรให้กลายเป็นธุรกิจบริการระดับพรีเมียมในโลกยุคปัจจุบัน แท้จริงแล้ว มุเนะชิเงะและเหล่านักรบผู้ซื่อสัตย์ผ่านพ้นช่วงเวลาอันมืดมนนั้นมาได้อย่างไร และแบรนด์ของทาจิบานะในปัจจุบันหน้าตาเป็นแบบไหน ขยับเข้ามาใกล้ๆ อีกนิดครับ ผมจะเล่าให้ฟัง
ประวัติศาสตร์ได้บันทึกจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญที่สุดครั้งหนึ่งในเดือน 9 ปี ค.ศ. 1600 เมื่อเกิด “มหาศึกสงครามเซกิกาฮาระ” (Battle of Sekigahara) สงครามครั้งใหญ่ที่แบ่งแยกแผ่นดินญี่ปุ่นออกเป็นสองขั้วอย่างชัดเจน ระหว่างฝ่ายตะวันตกที่ภักดีต่อตระกูลโทโยโทมิ นำโดย อิชิดะ มิตซุนาริ กับฝ่ายตะวันออกที่มุ่งหมายจะตั้งระบอบปกครองใหม่ นำโดย โทกุกาวะ อิเอยาสึ
ในศึกครั้งนี้ ทาจิบานะ มุเนะชิเงะ ในฐานะไดเมียวแห่งแคว้นยานากาวะ ได้ถูกทดสอบหัวใจอย่างรุนแรง มีขุนพลหลายคนมาเตือนและชักชวนให้เขาเข้าร่วมกับฝ่ายตะวันออกของโทกุกาวะเพราะมองเห็นทิศทางลมว่ามีโอกาสชนะสูงกว่า แต่สำหรับมุเนะชิเงะ ชายผู้รักษาเกียรติยศและศักดิ์ศรีของวิถีนักรบอย่างเคร่งครัด เขากลับปฏิเสธโอกาสที่จะเสวยสุขบนความทรยศ มุเนะชิเงะเลือกที่จะประกาศตนอยู่เคียงข้างฝ่ายตะวันตก เพื่อตอบแทน “ทุนทางความกตัญญู” ที่เขามีต่อ โทโยโทมิ ฮิเดโยชิ ผู้ที่เคยชุบเลี้ยงและยกย่องเขาว่าเป็นนักรบผู้ไร้เทียมทานแห่งภาคตะวันตก
ทว่า ผลลัพธ์ของสงครามในวันนั้นจบลงด้วยความพ่ายแพ้ย่อยยับของฝ่ายตะวันตก โทกุกาวะ อิเอยาสึ ก้าวขึ้นเป็นผู้มีอำนาจเบ็ดเสร็จในแผ่นดิน และได้ออกคำสั่งลงทัณฑ์ไดเมียวฝ่ายตรงข้ามอย่างโหดเหี้ยม ทรัพย์สินและดินแดนศักดินากว่า 130,000 โคคุของตระกูลทาจิบานะในมณฑลยานากาวะถูกริบเข้าหลวงจนหมดสิ้น มุเนะชิเงะและเหล่านักรบข้ารับใช้ผู้ซื่อสัตย์หลายร้อยชีวิตต้องกลายสภาพเป็น “โรนิน” (浪人) หรือคนซัดเซพเนจร ไร้ราก ไร้บ้าน และไร้ซึ่งเบี้ยหวัดเงินเดือนทันที
หากเราแปลความหมายตามรากศัพท์อักษรคันจิ คำว่าโรนินหมายถึง “คนคลื่น” หรือคนจรหมอนหมิ่น ชีวิตของมุเนะชิเงะและพรรคพวกในช่วงนี้ต้องตกจมอยู่ในอนาคตอันมืดมนและแร้นแค้นอย่างที่สุด พวกเขาต้องอพยพไปอาศัยอยู่ในกระท่อมซอมซ่อในแถบชานเมืองเอโดะ (โตเกียวในปัจจุบัน) ในโลกที่ศักดิ์ศรีของซามุไรไม่สามารถนำมาแลกเปลี่ยนเป็นข้าวกินได้ ข้อจำกัดของระเบียบสังคมทำให้พวกเขาไม่สามารถเปลี่ยนอาชีพไปทำงานอื่นได้อย่างเปิดเผย
แต่ตรงนี้เองครับที่โครงสร้างทางวัฒนธรรมและความผูกพันภายในองค์กรของทาจิบานะได้แสดงพลังออกมา ในยามที่นายเหนือหัวตกอับ เหล่านักรบซามุไรผู้ซื่อสัตย์กลับปฏิเสธที่จะทอดทิ้งมุเนะชิเงะ พวกเขายอมสละเกียรติยศส่วนตัว ออกไปรับจ้างทำงานใช้แรงงานหามเสลี่ยง ล้างส้วม หรือแม้กระทั่งทำขนมพื้นบ้านออกเดินขายตามท้องถนนในเมืองเอโดะ เพื่อรวบรวมเศษเงินประทังชีวิตและนำมาเลี้ยงดูนายเหนือหัวของตนไม่ให้อดอยาก ความรักและความผูกพันอันแน่นแฟ้นนี้เองที่เป็นพลังขับเคลื่อนซ่อนเร้นที่ทำให้แบรนด์ของทาจิบานะยังคงรอดชีวิตอยู่ได้ในตลาดยามวิกฤต
จนกระทั่งเวลาล่วงเลยผ่านไปนานถึง 20 ปี ปาฏิหาริย์หนึ่งเดียวในหน้าประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นก็บังเกิดขึ้น ด้วยความที่มุเนะชิเงะเป็นคนรักษาเกียรติยศ มีสัจจะวาจา และมีความปรีชาสามารถในการทหารที่โดดเด่นจนชื่อเสียงเลื่องลือ แม้แต่ในหมู่ขุนนางของรัฐบาลโชกุนโทกุกาวะก็ไม่มีใครกล้าปฏิเสธฝีมือของเขา โชกุนรุ่นที่ 2 คือ โทกุกาวะ ฮิเดทาดะ และอดีตโชกุนอิเอยาสึ ต่างก็รู้สึกเสียดายในความสามารถและนับถือในความซื่อสัตย์ที่ไม่ยอมแปรพักตร์ในอดีต
ในที่สุดปี ค.ศ. 1620 รัฐบาลโชกุนโทกุกาวะจึงได้ประกาศอภัยโทษครั้งประวัติศาสตร์ และมีคำสั่งแต่งตั้งให้ ทาจิบานะ มุเนะชิเงะ กลับไปดำรงตำแหน่งไดเมียวปกครองปราสาทและที่ดินตำแหน่งเดิมที่เมืองยานากาวะ อย่างสง่างาม ในพงศาวดารญี่ปุ่นอันยาวนาน มุเนะชิเงะคือไดเมียวเพียงคนเดียวเท่านั้นที่สู้รบแพ้ในศึกเซกิกาฮาระ ถูกริบดินแดนกลายเป็นโรนินพเนจรยาวนานนับสิบปี แต่สามารถใช้ความดีความชอบ คุณธรรม และฝีมือส่วนตัวซื้อมัดใจโชกุนจนได้รับการฟื้นฟูล้างมลทินและได้กลับมาปกครองแคว้นเดิมของตนเองได้สำเร็จ นับเป็นการหวนคืนสู่อำนาจ (Market Comeback) ที่ยิ่งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่ง
กาลเวลาหมุนเวียนเปลี่ยนผ่านไปอีกหลายร้อยปี จนกระทั่งประวัติศาสตร์เดินทางมาถึงยุคการปฏิฏิวัติพัฒนาสังคมและการปฏิรูปเมจิ (Meiji Restoration) ในปี ค.ศ. 1871 รัฐบาลใหม่ได้ประกาศยกเลิกระบบแว่นแคว้นและชนชั้นซามุไรลงอย่างสิ้นเชิง ตระกูลทาจิบานะต้องสละอำนาจการปกครองและปราสาทในฐานะไดเมียว ทว่าสิ่งที่ทำให้ตระกูลนี้แตกต่างจากซามุไรตระกูลอื่นที่มักจะล่มสลายหายไปตามยุคสมัย คือการที่ทายาทรุ่นหลังรู้จักดำเนินกลยุทธ์ “การปรับตัวเข้าสู่โลกธุรกิจสมัยใหม่” (Business Pivot)
ในยุคเมจิ ทายาทสายหลักของตระกูลทาจิบานะได้รับฐานันดรศักดิ์ใหม่เป็นขุนนางชั้นสูง (Kazoku) นามว่า ท่านเคานต์ ทาจิบานะ โทโมฮารุ แทนที่จะนั่งกินนอนกินบนทรัพย์สินเก่า โทโมฮารุกลับนำความรู้ด้านเกษตรกรรมสมัยใหม่ที่เขาเล่าเรียนมาจากโตเกียว มาจัดตั้งสถานีทดลองการเกษตรส่วนตัวเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรในท้องถิ่น และต่อมาในยุคหลังสงครามโลก ตระกูลทาจิบานะได้ตัดสินใจทำเรื่องที่น่าชื่นชมที่สุด ด้วยการนำคฤหาสน์ประจำตระกูลเก่าแก่ที่เรียกว่า “โอฮานะ” (Ohana) ในเมืองยานากาวะ มาแปรสภาพภายใต้กลไกธุรกิจท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
ในปัจจุบัน คฤหาสน์โอฮานะ หรือในชื่ออย่างเป็นทางการว่า Yanagawa Hanshu Tachibana-tei Ohana ได้รับการดูแลสืบทอดมาจนถึงทายาทสายตรงรุ่นที่ 18 คือ คุณชิซุกะ ทาจิบานะ (Chizuka Tachibana) โดยแปรสภาพเป็นโรงแรมสไตล์เรียวกังหรูหรา พิพิธภัณฑ์จัดแสดงโบราณวัตถุ (รวมถึงดาบไรคิริและชุดเกราะของมุเนะชิเงะ) และร้านอาหารระดับพรีเมียมที่ต้อนรับผู้คนจากทั่วโลก
จากจุดเริ่มต้นที่เป็นเพียงกิ่งส้มป่าศักดิ์สิทธิ์ในราชสำนักนาราโบราณ ผ่านรอยแผลจากคมดาบและความยากลำบากในฐานะโรนิน สู่การเป็นแบรนด์ธุรกิจการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ที่มั่นคงในศตวรรษที่ 21 เรื่องราวทั้งหมดของตระกูลทาจิบานะที่ผมเล่ามาจนถึงตอนสุดท้ายนี้ จึงเป็นข้อพิสูจน์ชั้นดีครับว่า สิ่งที่จะทำให้มหาตระกูลหรือองค์กรหนึ่งสามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนข้ามพันปี ไม่ใช่อาวุธที่ทรงพลังหรืออำนาจที่ล้นพ้น หากแต่เป็น “ความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับโลกใหม่ และการรักษาความซื่อตรงต่อเกียรติยศของตนเอง” ในทุกยุคสมัยนั่นเองครับ
เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน
สวนญี่ปุ่นที่ตั้งอยู่ภายในคฤหาสน์โอฮานะ (Ohana) มีชื่อเรียกว่า “โชโตเอน” (Shōtōen: 松濤園) ซึ่งแปลว่า สวนคลื่นเสียงสน สวนแห่งนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานและสถานที่ทางภูมิทัศน์ที่มีความสำคัญแห่งชาติของประเทศญี่ปุ่น
ความน่าทึ่งในเชิงสถาปัตยกรรมและการออกแบบคือ สวนแห่งนี้ถูกสร้างขึ้นโดยเลียนแบบทัศนียภาพของอ่าวมาツชิมะ (Matsushima) ซึ่งเป็นหนึ่งในสามทิวทัศน์ที่งดงามที่สุดของญี่ปุ่น ภายในสวนประกอบไปด้วยต้นสนสีดำโบราณอายุนับร้อยปีจำนวนกว่า 280 ต้น และมีการนำหินภูเขาไฟขนาดใหญ่ประดับประดาอยู่รอบๆ สระน้ำหลัก ซึ่งสระน้ำนี้ถูกออกแบบให้เป็นที่อยู่อาศัยของฝูงนกเป็ดน้ำป่าที่จะอพยพมาพำนักในช่วงฤดูหนาวของทุกๆ ปี ในอดีต สวนแห่งนี้เป็นพื้นที่ส่วนพระองค์ที่จำกัดเฉพาะไดเมียวและแขกผู้มีเกียรติระดับสูงเท่านั้น แต่ปัจจุบันทายาทตระกูลทาจิบานะได้เปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าไปนั่งจิบชาเขียวมัทฉะพร้อมชมความงามของสวนแห่งนี้ได้ เพื่อส่งต่อมรดกทางสุนทรียศาสตร์ของซามุไรให้คงอยู่คู่กับสังคมยุคปัจจุบันครับ
บทความโดย : Histo Dawn www.marumura.com
เรื่องแนะนำ :
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 7: ทาจิบานะ กิงจิโย พยัคฆ์สาวเจ้าปราสาท และการสืบทอดทางการเมือง
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 6: ทาจิบานะ โดเซ็ตสึ “เทพอสูรผู้ฟันสายฟ้า” แห่งสมรภูมิเซนโกคุ
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 5: สายเลือดใหม่แห่งคิวชู จุดตัดจากขุนนางวังหลวงสู่คมดาบซามุไร
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 4: มรดกพระนางดันริง และการแตกแขนงสู่หัวเมืองภูมิภาค
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 3: โศกนาฏกรรมกบฏนารามาริ และกงล้ออำนาจที่ล่มสลาย
ขอบคุณรูปภาพ และข้อมูลอ้างอิง :
• Yanagawa Hanshu Tachibana-tei Ohana Official Website (ประวัติศาสตร์ตระกูลทาจิบานะและการบริหารคฤหาสน์โอฮานะ): https://ohana.co.jp/en/
• National Archives of Japan (บันทึกพระบรมราชโองการฟื้นฟูดินแดนให้แก่ ทาจิบานะ มุเนะชิเงะ): https://www.archives.go.jp/
• Japan Travel – Official Tourism Guide (ข้อมูลการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมเมืองยานากาวะ): https://www.japan.travel/
• Japanese Wiki Corpus (Biography of Tachibana Muneshige and Post-Sekigahara Exile): https://www.japanese-wiki-corpus.org/history/Tachibana%20Muneshige.html
• https://www.guidoor.jp/media/musou-muneshigetachibana/
#Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 8: จากโรนินพเนจรสู่ปาฏิหาริย์ไดเมียวผู้หวนคืน และการปรับตัวสู่โลกธุรกิจยุคปัจจุบัน #Tachibana Clan
Tags :