Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 3: โศกนาฏกรรมกบฏนารามาริ และกงล้ออำนาจที่ล่มสลาย

Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 3: โศกนาฏกรรมกบฏนารามาริ และกงล้ออำนาจที่ล่มสลาย

บทความโดย : Histo Dawn www.marumura.com

ได้เวลาที่จะขยับนิ้วเคาะคีย์บอร์ด มาเล่าเรื่องราวในอดีตของประเทศญี่ปุ่นกันอีกครั้งแล้วครับ หลังจากที่ผมได้เล่าเรื่องยุคทองของ ทาจิบานะ โนะ โมโรเอะ และเกียรติยศแห่งเก็มเปโตคิตสึไปเมื่อครั้งกระนู้น ในตอนนั้นเราได้เห็นภาพของตระกูลทาจิบานะที่สามารถก้าวขึ้นสู่จุดสูงสุดในการบริหารแผ่นดิน จัดการกับวิกฤตโรคระบาด และวางรากฐานโครงสร้างพันธมิตรที่แน่นแฟ้นจนกลายเป็นหนึ่งในสี่บิ๊กโฟร์ของราชสำนักนาราได้อย่างสง่างาม

แต่สัจธรรมข้อหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ รวมถึงในโลกของการบริหารธุรกิจที่ผมมักจะพบเจออยู่เสมอก็คือ “เมื่อมีรุ่งเรืองย่อมมีเสื่อมถอย” ไม่มีโมเดลธุรกิจใด หรืออำนาจทางการเมืองของตระกูลใดที่จะสามารถคงอยู่ค้ำฟ้าได้โดยไม่มีวันสั่นคลอน เมื่อสิ้นสุดยุคสมัยของผู้นำผู้ปรีชาสามารถ กงล้อแห่งโชคชะตาก็มักจะหมุนย้อนกลับมาทดสอบทายาทรุ่นหลังอย่างโหดร้ายเสมอ แท้จริงแล้ว เกิดอะไรขึ้นกับสายเลือดส้มศักดิ์สิทธิ์หลังจากหมดยุคของโมโรเอะ และทำไมแผนการครั้งใหญ่ของทายาทรุ่นต่อมาจึงกลายเป็นชนวนเหตุที่ทำให้ตระกูลต้องสูญเสียศูนย์กลางอำนาจไปอย่างน่าเสียดาย ขยับเข้ามาใกล้ๆ อีกนิดครับ ผมจะเล่าให้ฟัง

เรื่องราวความพลิกผันทั้งหมดนี้เริ่มต้นขึ้นในช่วงต้นปี ค.ศ. 757 อันที่จริงแล้ว ก่อนหน้านั้นไม่กี่ปี ทาจิบานะ โนะ โมโรเอะ (Tachibana no Moroe) ได้ตัดสินใจถอยฉากออกจากตำแหน่งเสนาบดีฝ่ายซ้ายเนื่องจากปัญหาความขัดแย้งกับกลุ่มขุนนางรุ่นใหม่ และได้ถึงแก่กรรมลงอย่างสงบ ทิ้งมรดกทางการเมืองและภาระอันหนักอึ้งไว้ในมือของบุตรชายผู้มีนามว่า ทาจิบานะ โนะ นารามาโระ (Tachibana no Naramaro)

นารามาโระเติบโตมาในยุคที่ตระกูลของตนเป็นแกนนำรัฐบาล แต่เมื่อเขาก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำตระกูลอย่างเต็มตัว สถานการณ์ในราชสำนักเฮโจเคียวกลับไม่ได้เหมือนเดิมอีกต่อไป ขั้วอำนาจเก่าของตระกูลฟูจิวาระที่เคยล่มสลายไปจากโรคฝีดาษระบาด บัดนี้ได้ถูกฟื้นฟูขึ้นมาอย่างน่ากลัวภายใต้การนำของ ฟูจิวาระ โนะ นากามาโระ (Fujiwara no Nakamaro) บุรุษผู้มีความทะเยอทะยานและชั้นเชิงทางการเมืองที่เฉียบคม นากามาโระสามารถซื้อมัดใจจักรพรรดินีโคเคน (Empress Kōken) และอดีตจักรพรรดินีโคเมียวผู้เป็นพระราชชนนี จนได้รับความโปรดปรานอย่างล้นพ้น

นากามาโระเริ่มดำเนินกลยุทธ์ที่ในโลกธุรกิจเรียกว่า “การผูกขาดทางการค้าและการกีดกันคู่แข่ง” (Monopolization & Market Exclusion) เขาทำการปรับเปลี่ยนโครงสร้างหน่วยงานราชการ ควบรวมอำนาจการทหารและการคลังไว้ที่หน่วยงานส่วนตัวของตนเองที่เรียกว่า ชิบิ ชูดาย (Shibi Chūdai) พร้อมทั้งส่งคนสนิทและพี่น้องในตระกูลฟูจิวาระเข้ายึดเก้าอี้สำคัญในสภาราชเสนาบดีจนแทบไม่เหลือพื้นที่ให้ตระกูลอื่น นารามาโระมองภาพความเปลี่ยนแปลงนี้ด้วยความตึงเครียดและกดดัน เขาตระหนักดีว่าหากปล่อยให้นากามาริเดินเกมรุกคืบเช่นนี้ต่อไป ตระกูลทาจิบานะรวมถึงขุนนางเก่าแก่ตระกูลอื่นคงต้องตกจมอยู่ในอนาคตอันมืดมน และแบรนด์ของทาจิบานะที่บิดาสร้างมาอาจถูกลบหายไปจากกระดานอำนาจอย่างถาวร

เมื่อถูกต้อนให้จนมุม นารามาโระจึงเห็นว่าไม่มีทางเลือกอื่น นอกจากต้องเปิดเกมรับช่วงวิกฤตด้วยวิธีการที่รุนแรงที่สุด นั่นคือการวางแผนรัฐประหาร (Coup d’état) อันที่จริงแล้ว นารามาโระไม่ได้เดินเกมนี้เพียงลำพัง เขารู้ดีว่าการจะล้มยักษ์อย่างตระกูลฟูจิวาระต้องอาศัยพันธมิตรที่กว้างขวาง เขาจึงเริ่มเปิดห้องลับหลบสายตาของผู้ตรวจการ ออกไปเจรจาชักชวนกลุ่มขุนนางและเชื้อพระวงศ์ที่ไม่พอใจการผูกขาดอำนาจของนากามาโระ มาร่วมจัดตั้ง “กลุ่มพันธมิตรเฉพาะกิจ”

แกนนำที่เข้าร่วมในแผนการครั้งนี้ประกอบไปด้วยบุคคลระดับบิ๊กของราชสำนักหลายคน เช่น เจ้าชายฟูนาโดะ (Prince Funado) อดีตมกุฎราชกุมารที่ถูกปลดออกตำแหน่งอย่างไม่เป็นธรรม, เจ้าชายชิโอยากิ (Prince Shioyaki), และที่สำคัญที่สุดคือ โอโตโมะ โนะ โคมาโระ (Otomo no Komaro) ขุนศึกผู้กุมกำลังทหารข้ารับใช้และเป็นยอดฝีมือจากตระกูลนักรบเก่าแก่ แผนการของนารามาโระนั้นถูกวางไว้อย่างเป็นระบบและรัดกุม โดยพวกเขากำหนดแผนการว่าจะใช้จังหวะงานพระราชพิธีสำคัญในการส่งกองกำลังติดอาวุธบุกจู่โจมคฤหาสน์ของ ฟูจิวาระ โนะ นากามาโระ เพื่อปลิดชีพเสี้ยนหนามทางการเมืองผู้นี้เสีย จากนั้นจะทำการล้อมพระราชวัง บังคับให้จักรพรรดินีโคเคนสละราชบัลลังก์ แล้วสถาปนาเจ้าชายที่เป็นพันธมิตรของพวกตนขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่เพื่อเปลี่ยนขั้วรัฐบาลในชั่วข้ามคืน

ทว่า ประวัติศาสตร์มักไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบ และในโลกของแผนการลับ ความเสี่ยงที่น่ากลัวที่สุดไม่ใช่ความแข็งแกร่งของศัตรูภายนอก แต่คือการทรยศหักหลังลักลอบนำความลับจากภายในออกไปบอกแก่ฝ่ายตรงข้าม ในช่วงเดือน 7 ของปี ค.ศ. 757 ก่อนที่กำหนดการลงมือปฏิบัติการของนารามาโระจะเริ่มต้นเพียงไม่กี่วัน แผนการทั้งหมดเกิดรั่วไหลอย่างไม่เป็นท่า มีคนในกลุ่มพันธมิตรบางคนที่เกิดความกลัวและขลาดเขลา นามว่า คามิตสึมิชิ โนะ ยามามูระ (Kamitsumichi no Yamamura) ได้แอบนำรายละเอียดการซ่องสุมกำลังและรายชื่อของผู้ร่วมก่อการทั้งหมดไปรายงานให้ ฟูจิวาระ โนะ นากามาโระ ได้ทราบล่วงหน้า

เมื่อนากามาโระได้รับข้อมูลหลักฐานชิ้นสำคัญ ชายผู้รู้เท่าทันความคิดแนวใหม่และการเมืองนี้ย่อมไม่ปล่อยให้โอกาสทองหลุดมือ เขาออกคำสั่งใช้กองกำลังทหารรักษาพระองค์บุกเข้าทำการล้อมจับกุมตัว ทาจิบานะ โนะ นารามาโระ พร้อมด้วยเหล่านักรบ เชื้อพระวงศ์ และขุนนางร่วมแกนนำทั้งหมดกว่า 400 คนมาคุมขังไว้ในคุกหลวงทันทีโดยที่ฝ่ายของนารามาโระยังไม่ทันได้ตั้งตัว

กระบวนการสืบสวนและลงทัณฑ์ในคุกหลวงวันนั้นเป็นไปอย่างโหดเหี้ยมและทารุณ นารามาโระและพรรคพวกถูกจับมัดขึงและถูกเฆี่ยนตีด้วยไม้พลองหนาขนาดใหญ่จนเนื้อแตกหักเพื่อเค้นคำสารภาพ แกนนำหลายคนรวมถึงตัวนารามาโระเองและขุนศึกโอโตโมะ โนะ โคมาโระ ได้ทนพิษบาดแผลไม่ไหวและเสียชีวิตลงอย่างน่าอนาถในระหว่างการทรมานภายในคุก ส่วนผู้ที่รอดชีวิตมาได้ต่างก็ถูกสั่งลงโทษประหารชีวิตด้วยการตัดศีรษะ หรือไม่ก็ถูกถอดถอนยศศักดิ์ ทรัพย์สินทั้งหมดถูกริบเข้าหลวง และถูกเนรเทศให้เดินทางไปพำนักยังหัวเมืองชายทะเลอันห่างไกลความเจริญ เหตุการณ์โศกนาฏกรรมในครั้งนี้ถูกจารึกไว้ในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นในชื่อ “กบฏนารามาโระ” (Tachibana no Naramaro no Ran: 橘奈良麻呂の乱)

ความพ่ายแพ้และจุดจบอันน่าเศร้าของ ทาจิบานะ โนะ นารามาโระ ในศึกครั้งนี้ ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงจนทำให้โครงสร้างอำนาจบริหารส่วนกลางของตระกูลทาจิบานะสายราชสำนักต้องพังทลายลงอย่างสิ้นเชิง สายเลือดหลักที่เคยนั่งในสภาราชเสนาบดีถูกล้างบางจนหมดสิ้น เปิดทางให้ตระกูลฟูจิวาระก้าวขึ้นสู่การเป็นผู้ผูกขาดอำนาจบริหารประเทศญี่ปุ่นแต่เพียงผู้เดียวไปอีกยาวนานนับร้อยปี นำไปสู่บทเรียนสำคัญที่สอนคนรุ่นหลังว่า การตัดสินใจดำเนินกลยุทธ์ที่มีความเสี่ยงสูงโดยไม่มีระบบการรักษาความปลอดภัยของข้อมูลและการจัดการความเสี่ยง (Risk Management) ที่รัดกุมพอ ย่อมนำมาซึ่งความล่มสลายครั้งใหญ่ที่ไม่สามารถกอบกู้กลับคืนมาได้เลยครับ

เกร็ดน่ารู้ท้ายตอน

แม้ว่าในหน้าพงศาวดารทางการเมือง ทาจิบานะ โนะ นารามาโระ จะถูกบันทึกไว้ในฐานะของ “หัวหน้ากบฏ” ผู้พ่ายแพ้และต้องจบชีวิตลงอย่างโหดร้ายในคุกใต้ดิน แต่อันที่จริงแล้ว ในมิติของวรรณกรรมและศาสตร์แห่งสุนทรียภาพของญี่ปุ่น นารามาโระกลับได้รับการยกย่องอย่างสูงในฐานะกวีเอกผู้มีความละเมียดละไมลึกซึ้ง บทกวีที่เขาแต่งไว้ในช่วงวัยหนุ่มเพื่อพรรณนาถึงความงามของดอกไม้ป่าและการยอมรับในธรรมชาติของชีวิต ได้รับการคัดเลือกให้บันทึกไว้ใน บันทึกมันโยชู (Manyoshu) วรรณกรรมรวมบทกวีศักดิ์สิทธิ์ของชาติ

ความน่าสนใจประการหนึ่งคือ แม้ตระกูลฟูจิวาระจะสั่งทำลายล้างอำนาจทางการเมืองของนารามาโระจนราบคาบ แต่พวกเขากลับไม่ได้สั่งลบหรือทำลายบทกวีของนารามาโระออกจากบันทึกหลวงเลย สะท้อนให้เห็นถึงวัฒนธรรมโบราณของญี่ปุ่นที่แยกแยะระหว่าง “ความผิดทางการเมือง” กับ “คุณค่าทางปัญญาและศิลปะ” ออกจากกันอย่างชัดเจน จิตวิญญาณปราชญ์ของทาจิบานะจึงยังคงส่งกลิ่นหอมและเปล่งประกายผ่านตัวอักษรมาจนถึงปัจจุบัน ไม่ต่างจากผลส้มทาจิบานะที่ยังคงส่งกลิ่นหอมแม้กิ่งก้านจะถูกหักโค่นลงไปแล้วก็ตาม

บทความโดย : Histo Dawn www.marumura.com

เรื่องแนะนำ :
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 2: ยุคทองของ ทาจิบานะ โนะ โมโรเอะ และเกียรติยศแห่ง ‘เก็มเปโตคิตสึ’
– Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 1: กำเนิดส้มศักดิ์สิทธิ์แห่งราชสำนักนารา
– Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 3
– Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 2
– Ino’s Map: แผนที่เปลี่ยนโลกของชายวัยเกษียณ ตอนที่ 1

ขอบคุณรูปภาพ และข้อมูลอ้างอิง :
• National Diet Library of Japan (ประวัติศาสตร์กบฏนารามาริและการเมืองยุคนารา): https://www.ndl.go.jp/
• Japanese Wiki Corpus (The Rebellion of Tachibana no Naramaro): https://www.japanese-wiki-corpus.org/history/The%20Tachibana%20no%20Naramaro%20Conspiracy.html
• Visualizing Cultures – Massachusetts Institute of Technology (Nara Period politics and purges): https://visualizingcultures.mit.edu/
• Manyoshu Poetry Database (บทกวีและประวัติของทาจิบานะ โนะ นารามาริ): https://www.nichibun.ac.jp/waka/manyo/
• https://ochanokyoto.jp/spot/detail.php?sid=282

#Tachibana มหาตระกูลพลิกแผ่นดินญี่ปุ่น ตอนที่ 3: โศกนาฏกรรมกบฏนารามาริ และกงล้ออำนาจที่ล่มสลาย #Tachibana Clan

Tags :