“ซาบีดา” เตรียมเอาผิดทางกฎหมาย มิสยูนิเวิร์สกัมพูชา แอบอ้างภาพชุดไทย

“ซาบีดา” งัดหลักฐาน “ชุดซัมปอต” กัมพูชาส่งอาเซียนทำสแตมป์ เมื่อปี 2019 ลั่นอย่านำของไทยไปอ้างเป็นของตัวเอง ชี้ ภาพหญิงไทยโบราณ สมัย ร.5 มีหลักฐาน-มีต้นฉบับที่กรมศิลป์ฯ เตรียมส่งหนังสือจี้เอาผิด มิสยูนิเวิร์สกัมพูชา

วันที่ 21 กันยายน 2569 เมื่อเวลา 09:30 น. ที่สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม แถลงข่าวชี้แจงกรณีเวที Miss Universe Cambodia 2026  นำเสนอการแต่งกายชุดไทย และมีการนำภาพถ่ายเก่าของหญิงสยามในอดีต ไปฉายบนเวทีนานหลายนาที 

โดยระบุว่า กระทรวงวัฒนธรรมเห็นว่าการกระทำดังกล่าวไม่อาจกล่าวได้เลยว่าเป็นความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ แต่กลับเป็นการบ่งชี้ว่าผู้จัดทำวีทีอาร์ดังกล่าวมีเจตนากล่าวอ้าง เหมารวมและโน้มน้าวให้สาธารณชน เชื่อว่าเป็นการแต่งกายของกัมพูชาโดยแท้จริง ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรมขอเรียกร้องให้เวทีประกวดยุติการกระทำดังกล่าว และการเผยแพร่ข้อมูลอันบิดเบือน  ใช้ข้อความอย่างระมัดระวังอย่างยิ่งยวดในการอ้างอิงข้อมูลภาพถ่าย เนื่องจากภาพดังกล่าว เป็นภาพถ่ายสตรีชาวกำแพงเพชร ถ่ายในพุทธศักราช 2449 ในสมัยรัชกาลที่ 5 และที่สำคัญภาพนั้นได้รับการบันทึกในหอพระสมุดวชิระญาณและได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจำแห่งโลกกับองค์การยูเนสโก เมื่อปี 2017 ด้วย โดยฟิล์มต้นฉบับมีตรากรมศิลปากรประทับเป็นลายน้ำ แต่เวทีกองประกวดนำไปใช้ได้ครอปออก

ดังนั้นการนำภาพไปใช้โดยไม่มีการอ้างอิง ถึงแหล่งที่มาของข้อมูล กระทรวงวัฒนธรรม จะส่งหนังสือตักเตือน ทักท้วงไปยังกองประกวดและจะให้ดำเนินการแก้ไข แต่หากยังไม่ดำเนินการแก้ไขใดๆ กระทรวงวัฒนธรรมจะดำเนินการตามกฎหมาย และใช้ช่องทางที่เหมาะสมต่อไป

สำหรับการดำเนินการที่ผ่านมากระทรวงวัฒนธรรมได้ดำเนินการเผยแพร่องค์ความรู้อย่างต่อทั้งในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะ จัดแสดงชุดไทยพระราชนิยมในต่างประเทศ ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอแลนด์ กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น และถัดไปที่ประเทศฝรั่งเศส โดยจัดให้มีการให้ความรู้เรื่องชุดไทยโบราณที่เป็นรากฐานของชุดไทยพระราชนิยมด้วย ซึ่งการเผยแพร่องค์ความรู้ดังกล่าวเป็นการสร้างการรับรู้ที่มีมูลค่าสูงมาก เป็นการใช้การทูตเชิงวัฒนธรรม นอกจากนี้กระทรวงวัฒนธรรมยังประสานความร่วมมือกับสถานทูตไทยในต่างประเทศเพื่อเผยแพร่ชุดไทยในงานสำคัญต่าง ๆ เช่น เมื่อวันที่ 19 – 20 กันยายน ที่ผ่านมา มีการจัดงาน Thailand Grand Festival 2026 ที่นครซิดนีย์ ประเทศออสเตรเลีย มีแอป ทักษอร ภักดิ์สุขเจริญ ไปเดินแบบชุดไทยพระราชนิยมด้วย หรือการนำโบราณวัตถุไทยไปจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติเกาหลีใต้ ซึ่งใหญ่เป็นอันดับ 3 ของโลก ก็มีการนำชุดไทยไปจัดแสดงชุดไทยด้วย

"ดิฉันในฐานะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรมและผู้บริหารกระทรวงทุกท่าน ขอเรียนว่า กระทรวงวัฒนธรรมใช้ทุกเวทีในการสื่อสารเรื่องชุดไทย และไม่ได้นิ่งนอนใจแต่อย่างใด กระทรวงวัฒนธรรมจะใช้วัฒนธรรมเป็นพื้นที่สร้างความเข้าใจ ไม่ใช่สร้างความขัดแย้ง แต่หากมีการละเมิดเราไม่ปล่อยผ่าน และจะดำเนินการขั้นเด็ดขาด ดิฉันขอขอบคุณประชาชนคนไทยทุกคนที่แสดงความหวงแหนชุดไทยอันเป็นมรดกของชาติ ดิฉันและกระทรวงวัฒนธรรมก็มีความรักและความหวงแหนไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าท่านใด กระทรวงวัฒนธรรมขอยืนยันว่าจะดำเนินการเรื่องนี้อย่างจริงจัง และจะไม่ปล่อยผ่านคะ และขอขอบคุณประเทศเพื่อนบ้านที่ให้ความสนใจเผยแพร่ชุดไทยอย่างสม่ำเสมอ แต่ก็ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาอย่างครบถ้วนและถูกต้องด้วย”

ทั้งนี้ ในการดำเนินการใด ๆ กระทรวงวัฒนธรรมจะกระทำโดยความสุขุมและรอบคอบ เพื่อให้การขึ้นทะเบียนชุดไทยพระราชนิยมช่วงเดือนธันวาคม เป็นไปอย่างราบรื่น

ส่วนจะยกระดับการดำเนินการเพิ่มเติมหรือไม่หากทางกองประกวดไม่ดำเนินการแสดงความรับผิดชอบ นางสาวซาบีดา กล่าวว่า เราต้องดำเนินการไปตามช่องทางที่เหมาะสม สิ่งแรก ทางการทูตเพื่อเป็นการตักเตือน ตอนนี้ไม่อยากให้เป็นประเด็นรัฐต่อรัฐ แต่ว่าในกรณีที่ภาคเอกชนของฝั่งประเทศกัมพูชานำเสนอข้อมูลที่บิดเบือน เราต้องตักเตือนหากไม่ดำเนินการแก้ไขทางประเทศไทยก็ต้องสงวนสิทธิ์ พิจารณาดำเนินการตามกฎหมาย 

นางสาวซาบีดา กล่าวต่อว่า สิ่งสำคัญอยากให้คนไทยหนักแน่นในข้อมูล ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรมจะดำเนินการในการเผยแพร่ข้อมูลต่อเนื่อง อ้างอิงหลักฐานที่มีอย่างครบถ้วน ซึ่งที่ผ่านมากระทรวงวัฒนธรรมได้มีการ Road show พูดถึงชุดไทยในหลายเวทีของโลก สร้างการรับรู้ให้กับประชาคมโลกรวมไปถึงรัฐบาลไทยมีองคาพยพที่เข้มแข็ง ไม่ว่าจะเป็นกระทรวงการต่างประเทศ ที่มีการจัดแสดงชุดไทยในหลายประเทศ และที่สำคัญประเทศไทยยังมีการแลกเปลี่ยนวัตถุโบราณกับประเทศสาธารณรัฐเกาหลีใต้ ที่เราได้มีการจัดแสดงวัตถุโบราณไทย รวมไปถึงพิพิธภัณฑ์ผ้าที่มีการนำเสนอชุดไทยพระราชนิยม ย้ำว่า เราพยายามใช้ทุกเวทีในการสื่อสาร และไม่ได้นิ่งนอนใจซึ่งชาวต่างชาติก็ให้ความสนใจรับรู้ที่มาที่ไปของการที่เราเผยแพร่ชุดไทย อย่างล่าสุดก็เพิ่งจะมีการนำเสนอชุดไทยที่ประเทศญี่ปุ่น ที่ได้รับความสนใจเป็นจำนวนมาก และพร้อมที่จะเปิดรับซึ่งกระทรวงใช้หลักการทางการพูดวัฒนธรรม มีความต้องการที่จะใช้พื้นที่วัฒนธรรมในการสร้างความเข้าใจ ไม่ใช่นำพื้นที่วัฒนธรรมสร้างความขัดแย้ง 

“กรณีที่มีการละเมิด เราจะไม่ปล่อยผ่าน เรื่องนี้และเราจะดำเนินการขั้นเด็ดขาดโดยมอบหมายให้กรมศิลปากร สำนักหอจดหมายเหตุฯ ที่เป็นเจ้าของข้อมูลเจ้าของลิขสิทธิ์ภาพ ไปดำเนินการ”

ส่วนกรอบระยะเวลาการดำเนินการ นางสาวซาบีดา กล่าวว่าในเรื่องของจดหมายที่ส่งไปไปยังประเทศกัมพูชา กำหนดกรอบระยะเวลาที่จะต้องดำเนินการแก้ไขเรื่องนี้ โดยย้ำว่าจะต้องให้ทางกัมพูชาดำเนินการให้เร็วที่สุด พร้อมย้ำว่ากระทรวงวัฒนธรรมเป็นเดือดเป็นร้อนแต่เราจะใช้อารมณ์ความรู้สึกไม่ได้ ดังนั้นต้องใช้ความอดทนอดกลั้นที่จะเห็นความสำเร็จของการขึ้นทะเบียนชุดไทยเป็นมรดกทางวัฒนธรรมขององค์การยูเนสโก ประเทศไทยจึงต้องสุขุมรอบคอบ ตั้งอยู่บนพื้นฐานของข้อเท็จจริง และหลักฐาน ที่ชัดเจนและครบถ้วน

ส่วนจะต้องให้ตัวแทนของประเทศกัมพูชากล่าวคำขอโทษ ประเทศไทย ไปพร้อมกับการชี้แจงข้อเท็จจริงหรือไม่ นางสาว ซาบีดา กล่าวว่า เรามีความคาดหวังในรูปแบบนั้น 

ส่วนทราบหรือไม่ว่าทางกัมพูชาได้ไปนำภาพนี้มาจากแหล่งที่มาใด นางสาวซาบีดา ระบุว่า เรากำลังตรวจสอบหาแหล่งที่มา ซึ่งจากการดูประเมินเบื้องต้นเป็นการนำภาพไปครอบนำลายน้ำออก ซึ่งแน่นอนว่าภาพนี้มีที่มาจากภาพฟิล์มกระจก ที่เก็บไว้ในสำนักหอจดหมายเหตุฯ ซึ่งเรื่องนี้มีความชัดเจนแล้ว เราถึงกล้าที่จะพูดว่า ประเทศกัมพูชาบิดเบือนข้อมูล ซึ่งแหล่งที่มาเราสามารถยืนยันได้ เนื่องจากกรมศิลปากรได้โพสต์ลงโซเชียลมีเดีย เมื่อวันที่ 5 สิงหาคมที่ผ่านมา ซึ่งประเทศไทยต้องการพยายามที่จะสร้างดิจิทัลฟุตพรินต์ จึงมีความง่ายที่จะนำข้อมูลของเราไปใช้ ซึ่งประเทศไทยไม่ได้ติดอะไร ขอให้อ้างอิงแหล่งที่มาด้วย 

“จริงๆแล้วภาพนี้เป็นข้อมูลสาธารณะที่นำเผยแพร่ แต่เรามีการใส่ลายน้ำ ซึ่งการที่เรานำขึ้นข้อมูลเป็นมรดกความทรงจำของโลก เป็นข้อมูลที่สามารถเปิดเผยได้ แต่ในเรื่องของรายละเอียด เรื่องของหลักฐานต่างๆสื่อมวลชนสามารถสอบถาม จากผู้อำนวยการสำนักหอจดหมายเหตุฯ ที่จะมีข้อมูลอย่างถูกต้องครบถ้วน ซึ่งวันนี้ได้ชี้แจงทุกอย่างครบถ้วนตามประเด็นที่สังคมตั้งคำถาม ขอเน้นย้ำอีกครั้ง ว่ากระทรวงวัฒนธรรมให้ปล่อยผ่านอย่างแน่นอน“

เมื่อถามว่ากระทรวงวัฒนธรรมนิ่งนอนใจเกินไปหรือไม่ นางสาวซาบีดา ระบุว่า ไม่ได้นิ่งนอนใจ ตั้งแต่มีประเด็นดังกล่าวเกิดขึ้นใช้เวลาไม่ถึง 24 ชั่วโมงในการออกมาแถลงข่าวเรื่องนี้ เมื่อวานตอนเดินทางกลับจากประเทศญี่ปุ่นก็เกิดความร้อนรุ่ม แต่ต้องดำเนินการทุกอย่างอย่างสุขุม รอบคอบ และข้อมูลหลักฐานที่มีความชัดเจน นอกจากนี้จะมีการแถลงเป็นภาษาต่างประเทศ อาทิ ภาษาอังกฤษ ภาษาฝรั่งเศส ภาษาจีน และภาษาญี่ปุ่น

เมื่อถามว่าเบื่อหน่ายกับการแอบอ้างข้อมูลจากประเทศไทยบ่อยครั้งหรือไม่ นางสาวซาบีดา กล่าวว่า เขาคงอยากช่วยเราเผยแพร่ แต่อยากบอกว่าเผยแพร่ให้เราได้แต่ให้เครดิต ให้เรเฟอเรนซ์เรานิดนึง พร้อมย้ำว่า ขณะนี้ขอให้ใจเย็น ขอให้ชุดไทย ได้ขึ้นทะเบียนมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ต่อองค์การยูเนสโก (UNESCO) เสียก่อน 

นางสาวซาบีดา กล่าวย้ำว่า ขณะนี้ต้องทำทุกอย่างด้วยความสุขุมรอบคอบเพื่อไม่ให้การขึ้นทะเบียนมีเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด ขณะนี้มีการโรดโชว์ทั้งในต่างประเทศ เพื่อให้เกิดความรับรู้ ซึ่งจะต้องมีการดำเนินการอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง เพื่อเป็นการให้น้ำดีไปไล่น้ำเสีย ต้องสร้างดิจิทัลฟุตพรินต์ที่เป็นองค์ความรู้ดี ๆ ของไทย อย่าไปแชร์ของเขา อย่าไปช่วยเขาแชร์

ภายหลังการแถลงข่าว นางสาวซาบีดา ร่วมชมฟิล์มกระจกภาพถ่ายต้นฉบับ จากสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ที่นำมาจัดแสดงภายในห้อง โดยเปิดเผยอีกว่า ในปี 2017 ประเทศไทยได้ได้รับการติดต่อจากเอกอัครราชทูตไทย ประจำกรุงพนมเปญ ให้นำชุดไทยไปจัดแสดงที่ประเทศกัมพูชา โดยเลือกเป็นชุดไทยจิตรลดา ขณะที่ประเทศกัมพูชาจัดแสดงชุดซัมปอต นอกจากนี้ ประชาคมอาเซียนมีการจัดทำดวงตราไปรษณียากร เมื่อปี 2019 เพื่อแสดงอัตลักษณ์ของชุดประจำชาติแต่ละประเทศ ซึ่งของไทยเป็นชุดที่ผู้หญิงห่มสไบ ผู้ชายนุ่งผ้าโจงกระเบน ส่วนของกัมพูชาตามรูปแสตมป์ คือ ชุดซัมปอต

ภาพ ศรันย์ พงษ์สวัสดิ์