Payment Technology ก้าวสู่ยุคอัจฉริยะ ขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลไทย

โลกการเงินกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนผ่านเชิงโครงสร้างครั้งสำคัญ เมื่อ “การชำระเงิน” ไม่ได้เป็นเพียงขั้นตอนสุดท้ายของการซื้อสินค้าและบริการ แต่กำลังพัฒนาเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของเศรษฐกิจดิจิทัลที่เชื่อมโยงประชาชน ภาคธุรกิจ สถาบันการเงิน และผู้ให้บริการเทคโนโลยีเข้าด้วยกัน

จากรูปแบบการชำระเงินที่พึ่งพาเงินสด เช็ค และบัตรธนาคาร พฤติกรรมผู้บริโภคได้เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ โดย Mobile Banking, QR Code Payment, Digital Wallet และ Contactless Payment เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น ขณะเดียวกัน Payment Technology ก็กำลังก้าวสู่พัฒนาการอีกระดับ จากเดิมที่มุ่งเน้นความสะดวกและรวดเร็ว ไปสู่การประมวลผลธุรกรรมแบบเรียลไทม์ การเชื่อมโยงแพลตฟอร์ม และการผสานระบบการชำระเงินเข้ากับบริการดิจิทัลอย่างไร้รอยต่อ

ดร.ศศมน มันทะเล ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายปฏิบัติการ บริษัท เอนี่เพย์ จำกัด ผู้ดำเนินธุรกิจฟินเทคด้านระบบรับชำระเงินอิเล็กทรอนิกส์ ได้รับเกียรติเป็นวิทยากรบรรยายพิเศษในหัวข้อ “Cashless & Payment Technology” แก่นักศึกษาภาค International Program ของวิทยาลัยอาชีวศึกษาสันติราษฎร์ ในพระอุปถัมภ์ฯ (SIBA) โดยถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับวิวัฒนาการของเทคโนโลยีการชำระเงิน โครงสร้างและกลไกของระบบดิจิทัล รวมถึงความเสี่ยงและความท้าทายที่จะมีบทบาทต่อทิศทางของอุตสาหกรรมการเงินในอนาคต

ดร.ศศมน กล่าวว่า เทคโนโลยีการชำระเงินในปัจจุบันไม่ควรถูกมองเพียงในมิติของ “ความสะดวกในการจ่ายเงิน” เนื่องจากเบื้องหลังการสแกน QR Code หรือการกดชำระเงินภายในเวลาไม่กี่วินาที มีผู้เกี่ยวข้องหลายภาคส่วนที่ต้องทำงานเชื่อมโยงกัน ตั้งแต่ผู้บริโภค ร้านค้า Payment Gateway สถาบันการเงิน ไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐานที่ทำหน้าที่รับส่ง ประมวลผล และชำระบัญชีธุรกรรม

ประเทศไทยมีพัฒนาการด้านการเงินดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะ Mobile Banking, PromptPay และ QR Code Payment ซึ่งช่วยให้ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถโอนและรับเงินได้อย่างรวดเร็วตลอด 24 ชั่วโมง ขณะที่ PromptPay เป็นส่วนหนึ่งของ National e-Payment ที่เชื่อมโยงผู้ใช้งาน ร้านค้า ธนาคาร และโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินเข้าด้วยกัน สะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากสังคมที่ใช้เงินสดไปสู่ Digital Payment Ecosystem ที่มีความเชื่อมโยงและพึ่งพากันมากขึ้น

ในระบบดังกล่าว Payment Gateway มีบทบาทสำคัญมากกว่าการเป็นช่องทางรับเงินออนไลน์ เนื่องจากทำหน้าที่เชื่อมโยงข้อมูลระหว่างผู้ซื้อ ร้านค้า และสถาบันการเงิน ตั้งแต่การรับคำสั่งซื้อ การตรวจสอบและส่งต่อข้อมูล ไปจนถึงการรับผลการทำรายการกลับมายังร้านค้า จึงถือเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ช่วยให้ธุรกรรมในเศรษฐกิจดิจิทัลดำเนินไปได้อย่างต่อเนื่องและปลอดภัย

สำหรับแนวโน้มการแข่งขันของผู้ให้บริการในอนาคต ดร.ศศมน มองว่า ไม่สามารถพิจารณาเพียงความเร็วหรือความง่ายในการชำระเงิน แต่ต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัย ความเสถียร ความพร้อมใช้งาน และประสบการณ์ของผู้ใช้งานควบคู่กัน โดยเฉพาะในยุค Real-time Payment ที่เงินสามารถเคลื่อนย้ายได้ภายในเวลาอันสั้น ทำให้การบริหารความเสี่ยงมีความสำคัญมากขึ้น

การกำกับดูแลจึงมีแนวโน้มเปลี่ยนจากการตรวจสอบภายหลังเกิดเหตุ ไปสู่การตรวจจับและประเมินความผิดปกติก่อนและระหว่างการทำธุรกรรม เพื่อให้สามารถหยุดหรือชะลอรายการที่มีความเสี่ยงได้อย่างทันท่วงที ก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้นหรือขยายตัว

ขณะเดียวกัน Payment Technology ในอนาคตมีแนวโน้มพัฒนาไปสู่ระบบที่มีความชาญฉลาดและเชื่อมโยงกับชีวิตประจำวันมากขึ้น ทั้งการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อตรวจจับธุรกรรมผิดปกติ การใช้ข้อมูลชีวมิติ เช่น ใบหน้าหรือลายนิ้วมือ เพื่อยืนยันตัวตน การชำระเงินผ่านอุปกรณ์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต การผสานระบบการจ่ายเงินเข้ากับแอปพลิเคชันและบริการต่าง ๆ รวมถึงสกุลเงินดิจิทัลที่ออกโดยธนาคารกลาง (CBDC)

พัฒนาการดังกล่าวสะท้อนการก้าวข้ามแนวคิดที่มุ่งเพียง “จ่ายเงินได้เร็วและสะดวกขึ้น” ไปสู่การใช้เทคโนโลยีเพื่อวิเคราะห์ความผิดปกติ เพิ่มประสิทธิภาพในการพิสูจน์ตัวตน และเชื่อมโยงธุรกรรมเข้ากับบริการต่าง ๆ อย่างเป็นธรรมชาติ โดยแนวคิด Seamless หรือ Invisible Payment มุ่งลดขั้นตอนและความซับซ้อนของการชำระเงิน ขณะที่กลไกด้านความปลอดภัยยังคงทำงานอยู่เบื้องหลัง

อย่างไรก็ตาม การขยายตัวของ Cashless Society ยังคงมาพร้อมกับความท้าทาย ทั้งภัยไซเบอร์ การหลอกลวงทางการเงิน การใช้ข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ได้รับอนุญาต การพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล และความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการ ซึ่งเป็นประเด็นที่ต้องได้รับการพัฒนาควบคู่กับนวัตกรรม

ดร.ศศมน กล่าวอีกว่า ยิ่งประชาชนและภาคธุรกิจพึ่งพาการชำระเงินผ่านช่องทางดิจิทัลมากขึ้น “ความเชื่อมั่น” ยิ่งกลายเป็นองค์ประกอบพื้นฐานของระบบการเงินดิจิทัล ผู้ให้บริการจึงจำเป็นต้องพัฒนาความสามารถด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ การคุ้มครองข้อมูล และการตรวจจับธุรกรรมผิดปกติควบคู่ไปกับการพัฒนานวัตกรรม

ขณะที่ผู้ใช้งานต้องเพิ่มความรู้และความระมัดระวังในการใช้บริการทางการเงินดิจิทัล โดยเฉพาะการหลอกให้เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล รหัสผ่าน หรือรหัส OTP การส่งลิงก์ปลอม และการหลอกให้โอนเงิน ดังนั้น ความปลอดภัยจึงไม่ควรถูกนำมาเพิ่มเติมภายหลังการพัฒนาระบบ แต่ควรถูกกำหนดให้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการออกแบบตั้งแต่ต้นตามแนวคิด “Security by Design”

ทั้งนี้ ความสำเร็จของ Payment Technology ไม่ได้วัดจากความใหม่ของนวัตกรรมหรือความรวดเร็วของธุรกรรมเพียงอย่างเดียว แต่ต้องสามารถสร้างความเชื่อมั่นว่าเงิน ข้อมูล และธุรกรรมจะได้รับการดูแลภายใต้ระดับความปลอดภัยที่เหมาะสม ขณะเดียวกัน การก้าวสู่ Cashless Society ไม่ได้หมายถึงการทำให้เงินสดหมดไปจากระบบเศรษฐกิจ แต่หมายถึงการสร้างระบบการเงินที่ประชาชนและภาคธุรกิจมีทางเลือกในการชำระเงินที่หลากหลาย สะดวก ปลอดภัย และเหมาะสมกับความต้องการ

ดร.ศศมน กล่าวทิ้งท้ายว่า อนาคตของการชำระเงินไม่ได้อยู่ที่การทำให้เงินเคลื่อนย้ายได้เร็วที่สุดหรือการมีเทคโนโลยีใหม่ที่สุด หากแต่อยู่ที่การทำให้ทุกธุรกรรมดำเนินไปอย่างถูกต้อง ปลอดภัย และน่าเชื่อถือ โดยเทคโนโลยีที่ดีควรทำให้การจ่ายเงินเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันอย่างเป็นธรรมชาติ พร้อมสร้างความมั่นใจว่าเงิน ข้อมูล และธุรกรรมได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม

จากสังคมที่พึ่งพาเงินสดลดลง Payment Technology กำลังก้าวสู่ยุคของ Real-time Payment การผสานระบบการชำระเงินเข้ากับบริการดิจิทัล และการประยุกต์ใช้ AI เพื่อยกระดับการตรวจจับความผิดปกติและบริหารความเสี่ยง พัฒนาการดังกล่าวจึงไม่ใช่เพียงการเปลี่ยน “วิธีจ่ายเงิน” แต่เป็นการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานทางการเงินเพื่อรองรับเศรษฐกิจดิจิทัลที่มีความเชื่อมโยงและซับซ้อนมากขึ้น โดยโจทย์สำคัญในระยะต่อไปคือการสร้างสมดุลระหว่างประสิทธิภาพ ความปลอดภัย ความน่าเชื่อถือ และการเข้าถึงบริการทางการเงินอย่างทั่วถึง เพื่อวางรากฐานระบบการเงินดิจิทัลให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน