รักชาติพาณิชย์ โรงงานเสื่อพลาสติกไทยสู่ Mega Mat ระดับโลก

รักชาติพาณิชย์ คือชื่อของธุรกิจครอบครัวที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของวงการเสื่อพลาสติกไทยมานานกว่า 5 ทศวรรษ จากโรงงานเล็ก ๆ ที่เริ่มต้นในยุคที่คนไทยยังไม่รู้จักเสื่อพลาสติก สู่การเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการผลิตเสื่อพลาสติกรีไซเคิลที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล ผ่านผลงานความร่วมมือกับบริษัทออกแบบชั้นนำของโลกอย่าง MVRDV ในโปรเจกต์ Mega Mat ที่สร้างความฮือฮาในวงการดีไซน์

จุดเริ่มต้นของเสื่อตรากวาง

ห้างหุ้นส่วนจำกัด รักชาติพาณิชย์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2513 โดย ปคุณ ตั้งชัยศักดิ์ ผู้บุกเบิกธุรกิจเสื่อพลาสติกเจ้าแรกของประเทศไทย เริ่มต้นจากการตั้งโรงงานเล็ก ๆ บริเวณสะพานห้า ตรอกจันทน์ ในชื่อเดิม ก่อนจะย้ายมาตั้งโรงงานถาวรที่พุทธมณฑลสาย 3 และเปลี่ยนชื่อเป็นรักชาติพาณิชย์ ซึ่งดำเนินกิจการมาจนถึงปัจจุบันเป็นเวลากว่า 50 ปี

ในช่วงแรกที่เสื่อพลาสติกยังไม่เป็นที่รู้จักในตลาดไทย สินค้าของรักชาติพาณิชย์ต้องผ่านการทดลองตลาดอย่างหนัก ตั้งแต่การออกร้านแจกให้ลูกค้าทดลองใช้จริงในงานต่างจังหวัด จนค่อย ๆ สร้างฐานลูกค้าและกลายเป็นแบรนด์ที่คนไทยรู้จักกันดีในชื่อ “เสื่อตรากวาง” ซึ่งเป็นชื่อที่มาจากยุคสมัยที่แบรนด์สินค้านิยมตั้งชื่อตามสัตว์ต่าง ๆ

ก้าวสู่ธุรกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม

จุดเปลี่ยนสำคัญของรักชาติพาณิชย์เกิดขึ้นเมื่อทายาทรุ่นสองอย่าง สุรกิตติ์ ตั้งชัยศักดิ์ เข้ามาร่วมบริหารธุรกิจครอบครัวอย่างเต็มตัว หลังจากทำงานเคียงข้างรุ่นพ่อมานานกว่า 20 ปี เขาเริ่มมองหาแนวทางพัฒนาโรงงานให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้น จากเดิมที่ใช้เม็ดพลาสติกรีไซเคิลผสมกับเม็ดพลาสติกใหม่เพื่อลดต้นทุนการผลิต จนกลายมาเป็นการมุ่งเน้นเรื่องความยั่งยืนอย่างจริงจัง

ความร่วมมือกับนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นำไปสู่การพัฒนากระบวนการจัดการเศษพลาสติกเหลือทิ้งจากสายการผลิต ด้วยการนำเส้นเสื่อที่มีความยาวไม่ได้มาตรฐานมาจัดกลุ่มสีใหม่และทอเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ภายใต้แบรนด์ RUK ทำให้รักชาติพาณิชย์กลายเป็นโรงงานเสื่อพลาสติกแห่งเดียวในประเทศไทยที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน G-Green Plus ด้านเศรษฐกิจหมุนเวียนจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

หนึ่งในความสำเร็จที่โดดเด่นที่สุดของรักชาติพาณิชย์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา คือการเป็นผู้ผลิตเบื้องหลังผลงาน Mega Mat เสื่อพลาสติกรีไซเคิลขนาดใหญ่ที่จัดแสดงในงาน Bangkok Design Week 2025 บริเวณลานคนเมือง หน้าศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร ผลงานนี้เป็นความร่วมมือระหว่างรักชาติพาณิชย์กับ MVRDV บริษัทออกแบบสถาปัตยกรรมและผังเมืองชื่อดังจากประเทศเนเธอร์แลนด์ ร่วมกับพันธมิตรอีกหลายองค์กร ทั้งบริษัท พีทีที โกลบอล เคมิคอล จำกัด (มหาชน) สถานทูตเนเธอร์แลนด์ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และกรุงเทพมหานคร

ผลงาน Mega Mat ได้รับแรงบันดาลใจจากลวดลายหลังคาวัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร ทอขึ้นด้วยเสื่อพลาสติกอัพไซเคิลจำนวนหลายร้อยผืน รวมเป็นพื้นที่ขนาดใหญ่ที่เปิดให้ประชาชนมานั่งเล่น ทำกิจกรรม หรือแม้แต่เล่นโยคะได้อย่างอิสระ ความท้าทายของการผลิตครั้งนี้อยู่ที่ขนาดของผืนเสื่อที่ใหญ่มาก รวมถึงการออกแบบที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญในการไล่เฉดสีให้ตรงตามแบบที่นักออกแบบต้องการ หลังจบงานแสดง เสื่อแต่ละผืนยังถูกแยกชิ้นส่วนนำไปบริจาคให้วัดและโรงเรียนต่อไป สะท้อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนที่รักชาติพาณิชย์ยึดถือมาตลอด

ความสำเร็จของโครงการนี้ยังนำไปสู่โอกาสใหม่ เมื่อ Red Dot Design Museum ที่เมืองเซียะเหมิน ประเทศจีน ติดต่อขอนำผลงาน Mega Mat ไปจัดแสดงในรูปแบบโมเดลที่ปรับขนาดให้เหมาะกับการจัดแสดงในอาคาร ตอกย้ำว่าฝีมือการผลิตของรักชาติพาณิชย์ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ

ปรัชญาธุรกิจที่ยึดประโยชน์ร่วมกัน

หัวใจสำคัญที่ขับเคลื่อนรักชาติพาณิชย์มาตลอดหลายทศวรรษ คือแนวคิดที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น นั่นคือการทำธุรกิจที่สร้างประโยชน์ร่วมกันทั้งฝ่ายตนเอง คู่ค้า พนักงาน และสังคม ไม่จำเป็นต้องเน้นกำไรสูงสุดเพียงอย่างเดียว แนวคิดนี้สะท้อนให้เห็นผ่านการดูแลพนักงานในโรงงานอย่างใกล้ชิด ทั้งการจัดพื้นที่ปลูกผักเลี้ยงปลาให้พนักงาน การช่วยเหลือชุมชนโดยรอบในยามวิกฤต เช่น เหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ปี พ.ศ. 2554 และช่วงการระบาดของโควิด-19 ที่โรงงานเปิดพื้นที่ให้บริการตรวจสุขภาพแก่คนในชุมชน

เดินหน้าสู่เป้าหมายจัดการขยะพลาสติกอย่างยั่งยืน

แม้จะบรรลุเป้าหมายลดปริมาณขยะในโรงงานได้เกินกว่าที่ตั้งไว้แล้ว รักชาติพาณิชย์ยังคงเดินหน้าพัฒนานวัตกรรมใหม่อย่างต่อเนื่อง โดยปัจจุบันกำลังทดลองนำเศษเสื่อพลาสติกขนาดเล็กที่เคยเหลือทิ้งมาหลอมด้วยความร้อนเพื่อแปรรูปเป็นวัสดุใหม่ เช่น ท็อปโต๊ะและจานรองแก้ว พร้อมทั้งเปิดรับความร่วมมือจากองค์กรต่าง ๆ ในการรวบรวมเสื่อพลาสติกเก่าที่หมดอายุการใช้งานกลับมาหลอมใหม่โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย เพื่อป้องกันไม่ให้ขยะพลาสติกหลุดรอดออกสู่ธรรมชาติ

จากโรงงานเสื่อพลาสติกเล็ก ๆ ในอดีต วันนี้รักชาติพาณิชย์ได้พิสูจน์ให้เห็นว่าธุรกิจครอบครัวไทยสามารถก้าวสู่เวทีระดับโลกได้ ด้วยการผสมผสานภูมิปัญญาดั้งเดิมเข้ากับแนวคิดความยั่งยืนสมัยใหม่ พร้อมส่งต่อคุณค่าที่ยึดมั่นมาตั้งแต่รุ่นก่อตั้งให้คงอยู่ต่อไปในทุกย่างก้าวของการพัฒนาธุรกิจ