รู้จัก "MBTI" คืออะไร เปลี่ยนได้ไหม? ทำไมเวลาผ่านไป หลายคนได้คนละไทป์กับที่เคยทำแบบทดสอบ

หากเคยทำแบบทดสอบ MBTI แล้วพบว่า ครั้งแรกตัวเองเป็น INFP แต่ผ่านไปหลายปี กลับได้ผลเป็น ENFP หรือจาก INTJ กลายเป็น INFJ หลายคนอาจเกิดคำถามว่า “ตกลงเราเป็นไทป์ไหนกันแน่?” หรือแม้กระทั่งสงสัยว่า MBTI เปลี่ยนได้จริงหรือไม่

เรื่องนี้มีคำอธิบายทั้งในมุมของจิตวิทยาและพฤติกรรมมนุษย์ เพราะ MBTI ไม่ใช่เครื่องมือที่บอก “ตัวตนถาวร” ของคน แต่เป็นแนวทางช่วยให้เราเข้าใจ รูปแบบการรับข้อมูล การตัดสินใจ และแนวโน้มพฤติกรรมของตัวเองในช่วงเวลาหนึ่ง

ทำความรู้จัก MBTI คืออะไร? ทำไมคนทั่วโลกถึงสนใจ

MBTI (ย่อมาจาก Myers–Briggs Type Indicator) คือ แบบประเมินบุคลิกภาพที่พัฒนาขึ้นโดย Katharine Cook Briggs และ Isabel Briggs Myers โดยได้รับอิทธิพลจากแนวคิดเรื่อง “ประเภทบุคลิกภาพ” ของนักจิตวิทยาชาวสวิส Carl Jung โดยแบ่งแนวโน้มบุคลิกภาพออกเป็น 16 รูปแบบ จากการผสมกันของ 4 คู่ตัวอักษร ได้แก่

1. Extraversion (E) – Introversion (I) : แหล่งพลังงานและวิธีการมีปฏิสัมพันธ์กับโลก

• E (Extraversion) มักรู้สึกมีพลังจากการพบปะผู้คน การแลกเปลี่ยนความคิดเห็น
• I (Introversion) มักเติมพลังจากการอยู่กับตัวเอง การคิดไตร่ตรองภายใน

ไม่ได้หมายความว่า E คือคนพูดเก่ง ส่วน I คือคนขี้อาย เพราะคน Introvert ก็เป็นผู้นำหรือเข้าสังคมเก่งได้เช่นกัน

2. Sensing (S) – Intuition (N) : วิธีการรับข้อมูลและการมองโลก

• S (Sensing) มักให้ความสำคัญกับข้อมูลจริง รายละเอียด ประสบการณ์ที่จับต้องได้
• N (Intuition) มักสนใจภาพรวม แนวคิด ความเป็นไปได้ในอนาคต

3. Thinking (T) – Feeling (F) : แนวโน้มในการตัดสินใจ

• T (Thinking) มักใช้เหตุผล หลักการ และความเป็นตรรกะ
• F (Feeling) มักพิจารณาคุณค่า ความรู้สึก และผลกระทบต่อผู้คน

4. Judging (J) – Perceiving (P) รูปแบบการจัดการชีวิตภายนอก

• J (Judging) มักชอบโครงสร้าง แผนการ ความชัดเจน
• P (Perceiving) มักยืดหยุ่น เปิดรับทางเลือก และปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์

เมื่อนำตัวอักษรทั้ง 4 คู่มาผสมกัน จะเกิดเป็นบุคลิกภาพ 16 รูปแบบ หรือ 16 ไทป์ เช่น INFJ, INFP, ENFP, INTJ และ ESTJ ซึ่งแต่ละไทป์สะท้อนแนวโน้มวิธีคิด การรับข้อมูล และการตัดสินใจที่แตกต่างกัน

ปัจจุบัน MBTI ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือในการทำความเข้าใจตัวเองมากขึ้น ทั้งด้านการทำงาน การสื่อสาร และความสัมพันธ์กับผู้อื่น แต่ MBTI ก็ไม่ใช่การตีกรอบว่าคนหนึ่งคนจะต้องเป็นแบบใดแบบหนึ่งเสมอ แต่เป็นแนวทางช่วยให้มองเห็นจุดแข็งและรูปแบบพฤติกรรมของตัวเองในแต่ละช่วงชีวิตได้ชัดขึ้น

ไขข้อสงสัย MBTI เปลี่ยนได้ไหม? ทำไมทำแบบทดสอบหลายครั้งถึงได้คนละไทป์

หลายคนเคยสงสัยว่า ทำไมทำแบบทดสอบ MBTI ครั้งแรกได้ไทป์หนึ่ง แต่ผ่านไปหลายปีผลกลับเปลี่ยน เช่น จาก INFP กลายเป็น ENFP หรือจาก INTJ กลายเป็น INFJ จนเกิดคำถามว่า แล้วตัวตนที่แท้จริงของเราคือแบบไหนกันแน่

คำตอบคือ MBTI สามารถเปลี่ยนผลลัพธ์ได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าตัวตนของเราเปลี่ยนไปทั้งหมด

แม้หลายคนจะมองว่า MBTI เป็นเหมือนกรุ๊ปเลือดที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่จริงๆ แล้วบุคลิกภาพของมนุษย์ได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย ทั้งประสบการณ์ชีวิต อายุ สภาพแวดล้อม การทำงาน และบทบาทที่เปลี่ยนไปในแต่ละช่วงเวลา การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าผลเดิมผิด แต่สะท้อนว่า “พฤติกรรมของเรา” สามารถเปลี่ยนตามบริบทของชีวิตได้

ยกตัวอย่างเช่น คนหนึ่งอาจเป็นคนยืดหยุ่น ชอบลองสิ่งใหม่ในช่วงมหาวิทยาลัย จึงมีแนวโน้มเป็น P (Perceiving) แต่เมื่อเข้าสู่วัยทำงาน มีหน้าที่รับผิดชอบมากขึ้น ต้องวางแผนและจัดการเวลา ก็อาจแสดงพฤติกรรมแบบ J (Judging) มากขึ้น

หรือคนที่เคยเป็นคนเงียบๆ ชอบอยู่กับตัวเอง เมื่อทำงานที่ต้องพบผู้คน ฝึกการสื่อสาร หรือรับบทบาทผู้นำ ก็อาจมีแนวโน้มไปทาง E (Extraversion) มากขึ้น

สาเหตุที่ทำให้ MBTI ของคนเราเปลี่ยนปลงกันได้ 

หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือ ช่วงชีวิตในเวลาที่ทำแบบทดสอบ เพราะหลายคนอาจตอบจากสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น ช่วงงานหนักอาจรู้สึกว่าตัวเองเป็นคนวางแผนมากขึ้น หรือช่วงที่เริ่มต้นสิ่งใหม่อาจรู้สึกว่าเปิดรับโอกาสมากกว่าเดิม

สาเหตุไม่ได้มาจากแบบทดสอบเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับวิธีที่เรามองและประเมินตัวเองด้วย รวมถึงมนุษย์สามารถพัฒนาและเปลี่ยนแปลงตัวเองได้ตลอดชีวิต เช่น มีความมั่นใจมากขึ้น เข้าสังคมเก่งขึ้น หรือมีความรับผิดชอบมากขึ้น จึงไม่แปลกที่คนคนเดียวกันอาจมีวิธีคิดและการแสดงออกต่างกันเมื่ออายุมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม นักจิตวิทยาหลายคนมองว่า บุคลิกภาพมนุษย์มีความซับซ้อนมากกว่าการแบ่งออกเป็น 16 ไทป์ ทำให้ผล MBTI ของแต่ละคนสามารถเปลี่ยนผลลัพธ์ได้จากหลายปัจจัย ทั้งประสบการณ์ชีวิต บทบาทหน้าที่ วิธีตอบแบบทดสอบ และการเติบโตของตัวเอง แต่การเปลี่ยนไทป์ไม่ได้หมายความว่าเรา “กลายเป็นคนละคน”

ดังนั้น MBTI ควรใช้เป็นเครื่องมือช่วยเข้าใจตัวเอง ไม่ใช่กรอบจำกัดว่าเรา “เป็นแบบนี้ จึงทำสิ่งนั้นไม่ได้” แต่เป็นแนวทางให้มองเห็นศักยภาพและพัฒนาตัวเองได้มากขึ้น

ไทยรัฐพลัส ชวนทำความเข้าใจ "MBTI" ให้ลึกกว่าเดิม ในงานบาร์วิชาการ "TYPE TO MEET YOU | EP.1 TYPE TO SHINE YOURSELF" 

หากคุณเคยทำแบบทดสอบ MBTI แล้วสงสัยว่า “รู้ไทป์ของตัวเองแล้วจะนำไปต่อยอดอย่างไร?” หรืออยากแลกเปลี่ยนมุมมองกับคนที่สนใจเรื่องบุคลิกภาพเหมือนกัน งาน "TYPE TO MEET YOU | EP.1 TYPE TO SHINE YOURSELF" โดย Thairath Plus อาจเป็นพื้นที่ที่คุณกำลังมองหา

งานนี้มาในรูปแบบ บาร์วิชาการ x MBTI Community ที่ชวนทุกคนมาทำความเข้าใจ MBTI ให้ลึกกว่าการรู้ว่าเราเป็นไทป์ไหน ผ่านการบรรยายโดย BeruArny Channel ผู้ได้รับการรับรองเป็น MBTI® Certified Practitioner พร้อมชวนสำรวจว่าเราจะนำความเข้าใจในบุคลิกภาพไปต่อยอดทั้งการทำงาน การใช้ชีวิต และการพัฒนาตัวเองได้อย่างไร

อีกหนึ่งไฮไลต์คือ SHINING PANEL DISCUSSION วงเสวนาสบายๆ ที่พูดคุยเรื่องการเติบโตจากตัวตนของแต่ละคน ไม่ได้จำกัดอยู่แค่เรื่อง MBTI แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงประสบการณ์ชีวิต การทำงาน และการค้นหาศักยภาพของตัวเอง โดยมีผู้ร่วมเสวนา ได้แก่ 

• เบลล์-เบญจรัตน์ ฉัตรชยานุสรณ์ และ อาร์-ปิยะนุช พร้อมประพันธ์ จาก BeruArny Channel
• แชมป์-ทีปกร วุฒิพิทยามงคล นักเขียนและนักแปล,
• ฟาโรห์-เตชภณ คำสีแก้ว จาก The Common Thread
• ดำเนินรายการโดย เปา-ชัยยะ ฤดีนิยมวุฒิ บรรณาธิการ Thairath Plus

ปิดท้ายด้วยช่วง SHARING Q&A เปิดพื้นที่ให้ผู้เข้าร่วมได้ถามคำถาม แลกเปลี่ยนความคิดเห็น แบ่งปันประสบการณ์ในบรรยากาศแบบ Safe Space ไม่มีเกมละลายพฤติกรรมหรือกิจกรรมที่ต้องฝืนตัวเอง จะเลือกพูดคุย แสดงความคิดเห็น หรือเพียงนั่งฟัง ก็สามารถเข้าร่วมได้ตามสไตล์ที่เป็นตัวเอง

อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง

• วิธีเลือกงานให้เหมาะกับตัวเองด้วย MBTI เช็กจุดแข็ง 16 ไทป์ ค้นหาอาชีพที่ใช่ก่อนเปลี่ยนงาน