รู้จัก hMPV เชื้อฮิวแมนเมตะนิวโมไวรัส ตัวร้ายที่ไม่ควรมองข้าม - โรงพยาบาลศิครินทร์
รู้จัก hMPV เชื้อฮิวแมนเมตะนิวโมไวรัส ไวรัสร้ายคุกคามระบบทางเดินหายใจที่ไม่ควรมองข้าม! — ช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว นอกจาก RSV และไข้หวัดใหญ่แล้ว ยังมีอีกหนึ่งเชื้อที่ระบาดไม่แพ้กันคือ hMPV (Human Metapneumovirus) อาการคล้ายหวัด ติดต่อง่าย เสี่ยงปอดอักเสบ
hMPV คืออะไร?
hMPV คือ เชื้อไวรัสในตระกูลเดียวกับ RSV ก่อให้เกิดการติดเชื้อระบบทางเดินหายใจแบบเฉียบพลัน พบได้ทุกวัย แต่พบบ่อยและมักรุนแรงในเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องหรือมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับปอดและหัวใจ แม้ระยะแรกจะดูเหมือนหวัดธรรมดา แต่สามารถลุกลามจนปอดอักเสบรุนแรงได้ มักพบการระบาดในช่วงฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว ประมาณเดือนกรกฎาคม–พฤศจิกายน ส่วนใหญ่พบในเด็กเล็กอายุน้อยกว่า 5 ปี
สาเหตุการติดเชื้อ
เกิดจากการรับเชื้อ hMPV เข้าสู่ร่างกายผ่านทางเดินหายใจและการสัมผัส โดยมีช่องทางแพร่กระจายหลัก ดังนี้
- ละอองฝอยจากการไอ จาม
- การสัมผัสสิ่งของที่เปื้อนสารคัดหลั่ง
- การสัมผัสใกล้ชิดผู้ป่วย เช่น การจับมือ
hMPV อาการเป็นอย่างไร?
อาการคล้ายคลึงกับโรคระบบทางเดินหายใจอื่นๆ ระยะฟักตัวประมาณ 3-6 วัน อาการแบ่งตามระดับความรุนแรงได้ ดังนี้
- ทางเดินหายใจส่วนบน (พบบ่อยที่สุด) เช่น มีไข้ ไอแห้งหรือไอมีเสมหะ คัดจมูก น้ำมูกไหล เจ็บคอ
- ทางเดินหายใจส่วนล่าง (กรณีรุนแรง) เช่น ไอหนักขึ้น หลอดลมฝอยอักเสบ (Bronchiolitis) หายใจมีเสียงวี้ด (Wheezing) หายใจติดขัด ปอดอักเสบ หรือกระตุ้นให้โรคหืดกำเริบในผู้ที่มีโรคประจำตัว
โดยทั่วไปผู้ที่มีภูมิคุ้มกันปกติ อาการจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายได้เองภายใน 7-10 วัน แต่ในกรณีที่มีภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ หรือในกลุ่มเสี่ยงสูง อาการอาจยืดเยื้อและใช้เวลาฟื้นตัวนานหลายสัปดาห์ ปัจจุบัน ยังไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะเจาะจงและยังไม่มีวัคซีนป้องกัน การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการเป็นหลัก สามารถตรวจยืนยันเชื้อได้ด้วยวิธี RT-PCR จากสารคัดหลั่งในโพรงจมูก
ใครบ้างเสี่ยงติดเชื้อ hMPV?
- เด็กเล็กอายุน้อยกว่า 5 ปี โดยเฉพาะทารกอายุน้อยกว่า 1 ปี
- ผู้สูงอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป
- ผู้ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น โรคหัวใจ โรคปอด โรคหืด หรือเบาหวาน
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เช่น ผู้ป่วยโรคมะเร็ง หรือ HIV
การดูแลเบื้องต้นที่บ้าน
- พักผ่อนให้เพียงพอ และดื่มน้ำให้เพียงพอ
- ให้ยาพาราเซตามอลลดไข้ตามน้ำหนักตัว ร่วมกับเช็ดตัวลดไข้ในเด็กเล็ก
- ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะมาทานเอง เพราะ hMPV เกิดจากเชื้อไวรัส ยาปฏิชีวนะไม่ได้ผลและอาจทำให้เกิดเชื้อดื้อยา
สัญญาณเตือนที่ต้องรีบพบแพทย์ (Red Flags)
- หายใจลำบาก หายใจเร็วแรง หอบเหนื่อย ชายโครงบุ๋ม หรือปีกจมูกบานเวลาหายใจ
- หายใจมีเสียงผิดปกติ มีเสียงวี้ด หรือเสียงครืดคราดชัดเจน
- ภาวะขาดออกซิเจน ริมฝีปาก เล็บ หรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ
- ซึมลงผิดปกติ ซึม ปลุกตื่นยาก หรือไม่ยอมดื่มน้ำ/กินนม
- ไข้สูงต่อเนื่องเกิน 3 วัน หรือไข้ลงแล้วกลับสูงขึ้นอีก
- ชักเกร็งจากไข้สูง
จะป้องกัน hMPV ได้อย่างไร?
- หมั่นล้างมือด้วยน้ำและสบู่ หรือใช้เจลแอลกอฮอล์บ่อยๆ
- สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องอยู่ในที่ชุมชน หรือเมื่อมีอาการป่วย
- หลีกเลี่ยงการนำมือมาสัมผัสใบหน้า ตา จมูก และปาก
- หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดกับผู้ป่วยที่มีอาการระบบทางเดินหายใจ
- ทำความสะอาดของเล่นและสิ่งของที่สัมผัสร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ
ขอบคุณข้อมูลจากนายแพทย์ธนกร กาญจนประดับกุมารแแพทย์โรคระบบหายใจ สถาบันกุมารเวช โรงพยาบาลศิครินทร์กรุงเทพ
ปรึกษากุมารแพทย์เพื่อประเมินความพร้อมของร่างกาย ตรวจเช็กประวัติการแพ้ยาหรือวัคซีน และวางแผนการรับวัคซีนที่เหมาะสม สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมที่ สถาบันกุมารเวช อาคาร 1ชั้น 2