Every soul shall taste death พิธีศพและโลกหลังความตาย

Every soul shall taste death เป็นข้อความที่ชาวมุสลิมใช้เตือนใจว่าทุกชีวิตจะต้องพบกับความตาย มีที่มาจากอัลกุรอาน 21:35 สำหรับมุสลิม ความตายไม่ใช่จุดจบของการดำรงอยู่ แต่เป็นการเปลี่ยนผ่านไปสู่อีกโลกหนึ่ง บทความนี้เล่าความเชื่อเรื่องความตาย พิธีศพ และโลกหลังความตายตามที่ศาสนาอิสลามสอน

ศาสนาอิสลามเชื่อว่าพระเจ้าทรงกำหนดเวลาเกิดและเวลาสิ้นลมของมนุษย์ไว้แล้ว มนุษย์มีชีวิตเพียงหนึ่งครั้ง ตายแล้วไม่กลับมาเกิดใหม่ แต่ก่อนจะถึงโลกสุดท้าย แต่ละคนจะผ่านสามโลก

1. ดุนยา คือโลกที่เรามีชีวิตอยู่ ทุกสิ่งในโลกนี้เป็นของชั่วคราว และทุกเหตุการณ์ในชีวิตถือเป็นบททดสอบความเชื่อและความยำเกรงต่อพระเจ้า
2. อาลัมบัรซัค คือโลกของชีวิตในหลุมฝังศพ
3. อาคิเราะฮ์ คือโลกสุดท้ายที่มนุษย์จะพำนักตลอดไป

สิ่งที่ติดตัวไปได้

เมื่อไปถึงอาลัมบัรซัค มนุษย์นำทรัพย์สินจากดุนยาไปไม่ได้เลย สิ่งที่ติดตัวไปคือความดีที่เคยทำ และความดีอีกสามประการที่ผลยังส่งต่อไปถึงโลกหน้า ได้แก่

• การให้ทานที่ยังเป็นประโยชน์ต่อเนื่อง เช่น การบริจาคสร้างสิ่งสาธารณะที่ผู้คนยังใช้งานอยู่หลังผู้บริจาคเสียชีวิต
• ความรู้ที่ได้เผยแผ่ไว้
• ลูกที่ดีที่คอยขอพรให้

พิธีศพที่เรียบง่ายและรวดเร็ว

มุสลิมจัดการศพด้วยการฝัง เพราะถือว่าเป็นการคืนกลับสู่ดินอันเป็นต้นกำเนิดของมนุษย์ ซึ่งอ้างอิงจากอัลกุรอาน 20:55 เมื่อมีผู้เสียชีวิต ผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์จะกล่าวเป็นภาษาอาหรับว่า “อินนาลิลลาฮี วาอินนาอีลัยฮีรอญีอูน” ซึ่งแปลว่า เราเป็นของอัลลอฮ์ และจะต้องกลับไปหาพระองค์

ศาสนาอิสลามไม่เน้นสิ่งที่เกินความจำเป็น พิธีศพจึงเรียบง่าย ส่วนใหญ่เสร็จภายในหนึ่งวัน มีญาติมิตรมาร่วมช่วยกันอย่างสงบ ขั้นตอนมีสี่ขั้น

1. อาบน้ำศพ โดยคนในครอบครัวหรือผู้ใกล้ชิด อาจประพรมเครื่องหอม ผู้ตายเป็นชายผู้อาบเป็นชาย ผู้ตายเป็นหญิงผู้อาบเป็นหญิง
2. ห่อศพ ด้วยผ้าขาวสะอาดที่เรียกว่า ผ้ากะฝั่น บางแห่งให้ผู้ตายสวมชุดละหมาดสีขาวก่อนแล้วห่อทับอีกชั้น
3. เคลื่อนศพไปมัสยิด เพื่อร่วมกันละหมาดและขอพรให้ผู้ล่วงลับ ผู้ละหมาดต้องทราบว่าผู้ตายเป็นชาย หญิง หรือเด็ก เพราะใช้บทขอพรต่างกัน การขอพรคือการวิงวอนให้พระเจ้าทรงเมตตาและอภัยความผิดของผู้ตาย
4. ฝังที่กุโบร์ (สุสาน) ให้ศพนอนตะแคงหันหน้าไปทางกะบะฮ์ที่นครเมกกะฮ์ ซึ่งในประเทศไทยคือทิศตะวันตก จากนั้นทำเครื่องหมายบนหลุม อาจพูนดิน ปลูกต้นไม้ หรือปักหินหรือไม้ แต่ต้องเรียบง่าย ไม่ตกแต่งเกินไป

กุโบร์ส่วนใหญ่อยู่ในเขตมัสยิดหรือกลางย่านที่พักอาศัย ไม่ได้ตั้งห่างไกลผู้คน เพราะศาสนาอิสลามสนับสนุนให้ไปเยี่ยมสุสานเพื่อขอพรให้ผู้ล่วงลับ และเพื่อเตือนว่าความตายอยู่ใกล้ตัวทุกคน

วันกิยามะฮ์และโลกอาคิเราะฮ์

ช่วงที่วิญญาณรออยู่ในอาลัมบัรซัคจะสิ้นสุดลงด้วยวันพิพากษา เรียกว่า วันกิยามะฮ์ ในวันนั้นพระเจ้าจะให้ผู้ตายทุกคนคืนชีพเพื่อรับผลของสิ่งที่ทำไว้ในดุนยา เมื่อผ่านการตัดสินแล้ว มนุษย์จะเข้าสู่อาคิเราะฮ์ ซึ่งแบ่งเป็นสวรรค์สำหรับคนดี และนรกสำหรับคนชั่ว

สวรรค์ (ญันนะฮ์) เป็นที่อยู่ของผู้ศรัทธาและทำความดี เต็มไปด้วยความร่มเย็น พืชพรรณ ผลไม้ และธารน้ำนม น้ำผึ้ง และน้ำจัณฑ์ ภาพสวรรค์นี้สะท้อนอยู่ในสถาปัตยกรรมอิสลามที่มักมีสวนและลำธาร ตกแต่งด้วยลายพรรณพฤกษา และปรากฏเป็นลวดลายบนผืนพรมด้วย

นรก (ญะฮันนัม) เป็นที่อยู่ของคนบาปและผู้ที่ไม่เชื่อในพระเจ้า เต็มไปด้วยไฟร้อน อาหารมีเพียงน้ำหนองเดือดจัดกับผลของต้นซักกูมที่มีพิษและหนามเต็ม อย่างไรก็ตาม ศาสนาอิสลามสอนว่าพระเจ้าทรงเมตตา ผู้ที่ไม่ได้ทำบาปหนักจะได้เข้าสวรรค์หลังรับโทษสมกับบาปที่ทำไว้ ซึ่งบทความต้นทางเปรียบว่าคล้ายแนวคิด “ไฟชำระ” ของศาสนาคริสต์ ส่วนผู้ที่ทำบาปใหญ่เกินจะอภัยได้จะอยู่ในนรกตลอดกาล

มุสลิมเชื่อเรื่องผีหรือไม่

หากนิยามผีว่าเป็นวิญญาณผู้ตายที่มาหลอกหลอนคนเป็น ศาสนาอิสลามไม่มีความเชื่อเช่นนั้น วิญญาณของผู้ตายเรียกว่า รูห์ ไม่ใช่ผี และไม่สามารถมีปฏิสัมพันธ์กับผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ได้

สิ่งที่อิสลามเชื่อคือ ญิน สิ่งมีชีวิตลึกลับที่พระเจ้าสร้างจากไฟ มนุษย์มองไม่เห็นญิน (ยกเว้นบางคนที่พระเจ้าทรงบันดาลให้รับรู้) แต่ญินมองเห็นมนุษย์และอยู่ท่ามกลางมนุษย์ ญินช่วยเหลือหรือก่อกวนได้ โดยมักเป็นอย่างหลังคือล่อลวงให้ทำผิด มุสลิมจึงอ่านซูเราะฮ์อันนาส (บทที่ 114) เพื่อขอความคุ้มครองจากพระเจ้า ญินที่ไม่ดีจะถูกโยนลงนรก ส่วนญินที่นับถือพระเจ้าและไม่ทำร้ายใครมีสิทธิ์เข้าสวรรค์ ตัวอย่างคือญินที่เป็นแรงงานของศาสดาสุไลมาน ซึ่งบทความต้นทางคาดว่าเป็นต้นแบบของ “จินนี่” ในนิทานอะลาดิน

สรุป

ศาสนาอิสลามไม่ได้ให้ความสำคัญกับเรื่องญินมากนัก แต่ให้ใส่ใจกับการเชื่อฟังพระเจ้า ทำความดี และดำเนินชีวิตตามแบบอย่างของท่านศาสดา เพราะทุกชีวิตย่อมลิ้มรสความตาย ความดีที่สะสมไว้จึงเป็นเสบียงสำหรับโลกหน้า