ส.อ.ท. ชงรัฐยกระดับ "เอทานอล" ปูทาง E20 ลดนำเข้าน้ำมัน-เพิ่มมูลค่าเกษตร

นายมงคล เฮงโรจนโสภณ ประธานสถาบันพลังงานเพื่ออุตสาหกรรม สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เปิดเผยว่า ส.อ.ท. ได้เสนอความเห็นเชิงนโยบายต่อ นายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เรื่องการยกระดับเอทานอลเป็น เชื้อเพลิงยุทธศาสตร์ของประเทศ (Strategic Fuel) โดยเสนอให้ภาครัฐปรับบทบาทเอทานอลจากการเป็นเพียงส่วนผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง ไปสู่การเป็นหนึ่งในเชื้อเพลิงสำคัญสำหรับการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของประเทศไทย ปัจจุบันนายเอกนัฏดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานตามข้อมูลของกระทรวงพลังงาน

ทั้งนี้ ส.อ.ท. มองว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญทั้งความผันผวนของราคาพลังงานโลก ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ การพึ่งพาการนำเข้าพลังงาน การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมยานยนต์ ตลอดจนแรงกดดันด้านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ขณะที่ไทยมีศักยภาพด้านอุตสาหกรรมเอทานอลตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ โดยเชื่อมโยงกับวัตถุดิบทางการเกษตร ได้แก่ อ้อย กากน้ำตาล และมันสำปะหลัง รวมถึงฐานการผลิต ระบบเชื้อเพลิง และอุตสาหกรรมยานยนต์

ส.อ.ท. จึงเห็นว่า การนำทรัพยากรภายในประเทศมาใช้เพิ่มขึ้นจะช่วยเสริมความมั่นคงทางพลังงาน ลดการพึ่งพาการนำเข้า สร้างการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจภายในประเทศ และเพิ่มมูลค่าให้กับภาคเกษตรและภาคอุตสาหกรรม โดยแนวทางสำคัญควรเปลี่ยนจาก “นโยบายการผสมเอทานอลในเชื้อเพลิง” ไปสู่ “การใช้เอทานอลเป็นเชื้อเพลิงเชิงยุทธศาสตร์” ที่เชื่อมโยงทั้งด้านอุปสงค์ อุปทาน วัตถุดิบ เทคโนโลยียานยนต์ กลไกราคา และความสามารถในการแข่งขันเข้าด้วยกัน

สำหรับข้อเสนอแรก ส.อ.ท. เสนอให้ภาครัฐพิจารณากำหนดทิศทางระยะยาวให้ แก๊สโซฮอล์ E20 เป็นเชื้อเพลิงเบนซินหลัก สำหรับรถยนต์ที่สามารถรองรับได้ เพื่อสร้างทิศทางตลาดที่ชัดเจนและเพิ่มการใช้พลังงานจากวัตถุดิบที่ผลิตภายในประเทศ

อย่างไรก็ตาม การดำเนินนโยบายดังกล่าวควรประเมินองค์ประกอบอย่างรอบด้าน ทั้งปริมาณความต้องการใช้เอทานอล กำลังการผลิต ความเพียงพอของวัตถุดิบ จำนวนรถยนต์ที่รองรับเชื้อเพลิงดังกล่าว ระบบการจัดเก็บและจำหน่าย รวมถึงผลกระทบต่อราคาขายปลีกและผู้บริโภค

ในระยะแรก ภาครัฐอาจพิจารณาใช้กลไกราคาเพื่อสร้างแรงจูงใจให้ผู้บริโภคเลือกใช้ E20 มากขึ้น ขณะที่ในระยะยาวควรมุ่งพัฒนาโครงสร้างต้นทุนตลอดห่วงโซ่ให้สามารถแข่งขันได้ด้วยตัวเอง และลดการพึ่งพามาตรการอุดหนุนอย่างต่อเนื่อง

ข้อเสนอที่สอง คือ การพัฒนาระบบการใช้เอทานอลในสัดส่วนที่ยืดหยุ่น หรือ E-Flex หลังจาก E20 มีฐานการใช้งานที่มั่นคงแล้ว โดยพิจารณาปัจจัยทั้งด้านความพร้อมของวัตถุดิบ ราคาน้ำมันโลก ต้นทุนเอทานอล และสถานการณ์ความมั่นคงทางพลังงาน เพื่อให้สามารถเพิ่มสัดส่วนการใช้เอทานอลในช่วงที่เหมาะสม และปรับลดลงได้หากวัตถุดิบตึงตัวหรือต้นทุนเพิ่มขึ้นผิดปกติ

ขณะเดียวกัน นโยบายดังกล่าวควรดำเนินไปพร้อมกับการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ โดยเฉพาะการส่งเสริมรถยนต์ไฮบริดที่รองรับเชื้อเพลิงเอทานอลในสัดส่วนสูง หรือ HEV-Flex รวมถึงรถยนต์ Mild Hybrid หรือ mHEV ที่ผลิตภายในประเทศ เพื่อเชื่อมโยงภาคเกษตร อุตสาหกรรมเชื้อเพลิง และอุตสาหกรรมยานยนต์เข้าด้วยกัน พร้อมรักษาความสามารถในการแข่งขันของฐานการผลิตไทยในช่วงเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน

ส่วนข้อเสนอที่สาม คือ การยกระดับความสามารถในการแข่งขันของห่วงโซ่อุตสาหกรรมเอทานอล โดย ส.อ.ท. เห็นว่า การพัฒนาเชื้อเพลิงชีวภาพอย่างยั่งยืนจำเป็นต้องอาศัยประสิทธิภาพของระบบ มากกว่าการพึ่งพามาตรการอุดหนุนเป็นหลัก จึงเสนอให้ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคเกษตร ร่วมจัดทำแผนเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของห่วงโซ่เชื้อเพลิงชีวภาพอย่างเป็นรูปธรรม

แนวทางดังกล่าวควรครอบคลุมตั้งแต่การเพิ่มผลผลิตอ้อยและมันสำปะหลังต่อไร่ การเพิ่มความยืดหยุ่นในการใช้วัตถุดิบ การลดต้นทุนด้านการเก็บเกี่ยวและขนส่ง ตลอดจนการยกระดับประสิทธิภาพของโรงงาน ทั้งด้านผลผลิต การใช้พลังงาน และการใช้น้ำ

นอกจากนี้ ควรพัฒนามาตรฐานด้านความยั่งยืนและระบบตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อรองรับตลาดเชื้อเพลิงคาร์บอนต่ำและผลิตภัณฑ์ชีวภาพในอนาคต พร้อมกำหนดตัวชี้วัดที่สามารถติดตามผลได้ เช่น ผลผลิตต่อไร่ ต้นทุนวัตถุดิบต่อลิตรเอทานอล ประสิทธิภาพการผลิต และความเข้มการปล่อยคาร์บอน (Carbon Intensity) ตลอดทั้งห่วงโซ่

ส.อ.ท. ระบุว่า เป้าหมายของการยกระดับอุตสาหกรรมเอทานอล คือการนำจุดแข็งและทรัพยากรที่ประเทศไทยมีอยู่มาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยเชื่อมโยง ความมั่นคงทางพลังงาน การสร้างมูลค่าเพิ่มให้ภาคเกษตร ความยืดหยุ่นรองรับความผันผวน และการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก เข้าด้วยกัน พร้อมยกระดับประสิทธิภาพและลดต้นทุนตลอดห่วงโซ่ เพื่อให้อุตสาหกรรมเอทานอลไทยสามารถแข่งขันได้ในระยะยาว

ดังนั้น ส.อ.ท. จึงเสนอให้ภาครัฐจัดทำ ยุทธศาสตร์เอทานอลและเชื้อเพลิงชีวภาพของประเทศ โดยกำหนดเป้าหมายและแผนดำเนินงานระยะยาวอย่างชัดเจน พร้อมยืนยันความพร้อมของภาคอุตสาหกรรมในการร่วมขับเคลื่อนนโยบายดังกล่าว