AI micro-drama พี่สาวต่างแม่ เศรษฐีหนุ่มปลอมตัว สูตรสำเร็จละครคุณธรรมไร้มนุษย์

เพราะครอบครัวรักน้องสาวต่างแม่มากกว่าเธอ พวกเขาจึงสลับตัวเธอกับน้องสาว ให้ไปแต่งงานกับชายลึกลับตามคำสัญญาที่บรรพบุรุษเคยให้ไว้ โดยไม่รู้เลยว่าอีกฝ่ายเป็นมหาเศรษฐีเจ้าของที่ดินมหาศาล

ชายหนุ่มแต่งตัวปอนๆ เดินเข้าไปในอาคารใหญ่ยักษ์ เขาโดนดูถูกสารพัด และใช้เวลานานกว่าครึ่งชั่วโมงในการฟังคนรอบตัวถากถางเขา ก่อนจะเฉลยว่า แท้จริงแล้วเขาคือเจ้าของบริษัท

ระยะไม่กี่เดือนให้หลัง พ้นไปจากคลิปวิดีโอสั้นหรือรีลส์ (Reels) บนโซเชียลมีเดียทั้งหลายทั้งปวง สิ่งที่กินเวลาฉันไปมากที่สุดคือ ‘โฆษณา’ ละครแนวตั้งที่สร้างขึ้นจากเอไอ (AI) ซึ่งแทรกตัวปะปนมากับคลิปสั้นอื่นๆ โดยมันเป็นส่วนเสี้ยวหนึ่งของซีรีส์หรือละครฉบับเต็ม ที่ถูกตัดมาเสี้ยวหนึ่งเพื่อดึงความสนใจของคนดู และถ้าวัดจากแค่หน้าที่นั้น ก็ถือว่ามันทำหน้าที่ได้ดีทีเดียว เพราะไม่มากก็น้อย มันตรึงสายตาไม่ให้ฉันเลื่อนผ่านไปสู่คลิปอื่นๆ ได้นานกว่าห้าหรือหกนาที บางครั้งไหลยาวไปถึงสิบนาทียังมีหากว่าโฆษณาที่ว่ายาวมากพอ

สิบนาที ตัวเลขที่น่าจะถือว่าดึงความสนใจของคนดูได้มหาศาลในสนามของคลิปสั้น บอกไปใครจะเชื่อว่าตัวอย่างจากละครแนวตั้งที่สร้างขึ้นจากเอไอตรึงคนดูไว้ได้ขนาดนั้น และความที่วิดีโอโฆษณาเหล่านี้ไหลผ่านมาไม่ต่ำกว่าสามครั้งต่อวัน ฉันก็พอจะ ‘จับทาง’ ได้ว่า มันกำลังเล่าเรื่องแบบไหน และอะไรที่ทำให้คนดูตัดสินใจเฝ้าดูจนจบคลิป หรือมากกว่านั้นคือจ่ายเงินเพื่อดูละครแบบเต็มเรื่อง

พล็อตของละครเอไอเหล่านี้ไม่ซับซ้อน ว่าไปแล้วก็อาจจะมาในรูปแบบเดียวกันกับละครหลังข่าวบ้านเราเมื่อหลายสิบปีก่อนด้วยซ้ำ ทั้งทายาทธุรกิจพันล้านที่ปลอมตัวมาในคราบคนจน โดนดูถูกจนได้รับความอับอายต่อหน้าพนักงานบริษัทคนอื่นๆ นับร้อยชีวิต ก่อนที่จะเฉลยว่าแท้จริงแล้วเขาคือประธานบริษัท (!!), นางเอกที่เป็นผู้หญิงเรียบร้อย ถูกเพื่อนสนิทสาวของชายที่เธอแอบรัก รังแกและป้ายสีจนเสื่อมเสียชื่อเสียง ก่อนที่ความลับจะแตกและเผยว่าใครกันแน่ที่เป็นคนร้ายกาจที่สุดของเรื่อง หรือที่ฉันคิดว่าเป็นพล็อตที่น่าจะได้รับความนิยมมากที่สุดประเภทหนึ่ง คือการสลับตัวแต่งงานของพี่สาวกับน้องสาวต่างมารดา ซึ่งก็แน่นอนว่าฝ่ายหลังต้องรังเกียจและหาทางผลักใสพี่สาวผู้ซื่อสัตย์ให้พ้นไปจากบ้าน

ด้วยตรรกะแบบละครคุณธรรมก็ส่วนหนึ่ง กล่าวคือมันเป็นละครเอไอที่สร้างขึ้นมาโดยมีตัวละครฝั่งขาวฝั่งดำชัดเจน ตัวละครฝั่งร้ายได้รับการสั่งสอนหรือได้รับบทเรียนที่สาสมแก่ความร้ายกาจที่พวกเขาทำ ตลอดจนเส้นเรื่องเข้าใจง่ายไม่ซับซ้อน ใช้เสียงบรรยายหรือวอยซ์โอเวอร์อธิบายความคิดของตัวละครจนไม่มีจังหวะเงียบ ชนิดว่าต่อให้คนดูละสายตาไปมองอย่างอื่น แต่หูก็ยังรับรู้เรื่องราวและความคิดของตัวละครทุกคนในเรื่องอยู่ดี

สิ่งละอันพันละน้อยเหล่านี้ คล้ายจะเป็นหลักสูตรที่บรรจุอยู่ในละครสั้นที่มนุษย์แสดงเช่นกัน แต่สิ่งที่ขยายเพิ่มมาในละครเอไอเหล่านี้คือ มันจงใจ ‘ยืดขยาย’ เวลาแห่งความทุกข์ทรมานของตัวละครฝ่ายดี หรือเวลาที่พวกเขาถูกกลั่นแกล้งรังแกจนผิดจากความเคยชินของคนดูทั่วไป หรืออย่างน้อยก็เกินจากละครหรือภาพยนตร์สามัญ

ฉันเคยอดทนนั่งดูฉากที่คนตัดมาทำเป็นโฆษณา -ที่ไม่อนุญาตให้คนดูเลื่อนผ่านหรือกดข้ามไปยังตอนจบของคลิป- ความยาวเกือบสิบนาที เล่าเรื่องหญิงที่ถูกเพื่อนสนิทสาวของคนรักรังแกสารพัด ทั้งทำร้ายร่างกาย ข่มขู่ หรือทำให้อับอายกลางงานเลี้ยงใหญ่โต พร้อมกันกับที่ตัวละครลูกหาบพร้อมใจกับรุมสกรัมตัวละครหลักทุกวิถีทาง โดยที่หญิงสาวไม่ปริปากโต้ตอบ เธอเอาแต่ยืนกลืนคำถากถางและความอับอายเหล่านั้น แต่เสียงวอยซ์โอเวอร์ที่เธอใช้สนทนากับคนดู กลับบอกว่าเธอมีแผนตลบหลังเหล่าคนร้ายกาจเหล่านี้ที่รายล้อมเธออยู่ และก็แน่นอนว่าตลอดเวลาที่อดทนดูจนจบคลิป เฝ้ามองดูตัวละครหลักยืนรับคำพูดจาดูถูกด้วยสีหน้าเรียบเฉย จังหวะที่เธอกำลังจะสู้กลับ โฆษณาก็สิ้นสุดลง พร้อมข้อความที่บอกว่าหากอยากดูต่อให้จบ ฉันต้องจ่ายเงินเพื่อซื้อสิทธิในการเข้าถึงละครแบบเต็มเรื่อง

ประเด็นคือว่า นี่อาจเป็นครั้งแรกที่ฉันอดทนดูส่วนเสี้ยวของตัวหนัง (หรือจะเรียกมันว่าอะไรก็ตาม) ที่เส้นเรื่องเชยเฉิ่ม แต่คันไม้คันมืออยากรู้ตอนจบ อยากเห็นการตอกกลับหรือแสกหน้าเหล่าตัวละครร้ายกาจในเรื่อง

แต่ถึงที่สุดแล้วฉันก็ไม่ได้จ่ายเงิน และจนถึงทุกวันนี้ก็ยังไม่รู้ว่านางเอกสาวคนนั้นจัดการกับเหล่าวายร้ายอย่างไร สาแก่ใจคนดูหรือไม่ แต่สิ่งหนึ่งที่เห็นชัดเจนแน่ๆ คือโซเชียลมีเดียส่งโฆษณาของละครสั้นเอไอมาป้อนบ่อยขึ้นเรื่อยๆ และแต่ละเรื่องก็วนเวียนอยู่กับการให้คนดูเฝ้ามองตัวละครผู้แสนดีถูกกระทำนานเกือบสิบนาที และถ้าอยากรู้ว่าพวกเขาจะเอาคืนอย่างไร ก็จ่ายเงินมาจำนวนหนึ่งเพื่อดูฉากจบอันสมบูรณ์

ฉันไม่เคยจ่ายเงินเพื่อซื้อสิทธิการเข้าถึงละครสั้นเอไอ แต่จะอย่างไรก็คงปฏิเสธไม่ได้ว่า บ่อยครั้งก็เผลอไผลนั่งดูละครสั้นที่ถูกตัดมาเป็นโฆษณาเหล่านี้หมดไปหลายนาที หลายเรื่องอยู่เหมือนกัน (และก็ไม่เคยได้คำตอบแน่ชัดว่า พวกเขาล้างแค้นอย่างไร เอาชนะอีกฝ่ายได้ด้วยวิธีไหน)

ฉันคิดว่าน่าสนใจดีที่บทละครของเอไอเหล่านี้ ดูจะ ‘ล้นเกิน’ จากตำราการเขียนบทละครหรือภาพยนตร์อยู่ไม่น้อย คล้ายว่ามันก็มีภาษาการเล่าเรื่องของมันเอง (ซึ่งจะดีหรือไม่ดี ชอบหรือไม่ชอบ ก็เป็นเรื่องที่คุยกันต่อได้แน่ๆ) หรืออย่างน้อยก็มีสูตรบางประการที่ต่างไปจากละครหรือซีรีส์คนแสดง อย่างน้อยที่สุด ละครเอไอไม่แยแสความสมจริงใดๆ ตัวละครแบนราบ เป็นพี่สาวผู้เสียสละ เป็นนักธุรกิจผู้อ่อนโยน ในทางกลับกัน ตัวร้ายที่เป็นน้องสาวต่างแม่เอาแต่ใจ แม่เลี้ยงของพวกเธอต้องใจร้ายและละโมบ เพื่อนสนิทสาวของพระเอกต้องมีแผนการชั่วร้ายซุกซ่อนไว้ในใจ รวมทั้งการที่ละครอธิบายทุกอย่างด้วยเสียงวอยซ์โอเวอร์ เพื่อแทนความในใจของตัวละคร

ฉันคิดว่าละครเอไอเหล่านี้ สร้างขึ้นมาบนฐานที่ตัดความซับซ้อนทุกประการทิ้ง คนดูไม่จำเป็นต้องรู้ว่าทำไมเขาจึงเป็นมหาเศรษฐีตั้งแต่อายุยังน้อย ไม่จำเป็นต้องรู้ว่าพ่อของนางเอกมาแต่งงานกับแม่เลี้ยงของเธอได้อย่างไร ทุกอย่างถูกลดทอนลงเหลือแค่การผลักไปสู่จุดไคลแม็กซ์ของเรื่อง หรือคือการเอาคืน เอาชนะของตัวละครหลัก ละครเอไอไม่เรียกร้องความสมเหตุสมผลเพราะมันไม่จำเป็นอีกต่อไปแล้ว สิ่งจำเป็นที่จะตรึงคนดู และทำให้คนดูยอมจ่ายเงินเพื่อดูตอนจบ หรือยอมดาวน์โฟลดแอพลิเคชันเฉพาะของละครเอไอ คือฉากจบอันสาแก่ใจเมื่อตัวละครเปิดเผยตัวตนที่แท้จริงว่าเขาเป็นเจ้าของบริษัท เมื่อพี่สาวได้เจอรักแท้และได้ครองสมบัติ ขณะที่น้องสาวต่างแม่ได้แต่กรีดร้องด้วยความขัดใจ

ฮัน ยง เม (Han Yong May) รองบรรณาธิการบริหารของสื่อภาษาจีนเครือ SPH Media ถึงการตัดความซับซ้อน หรือในที่นี้คือตัดความเป็นมนุษย์ทั้งมวลทิ้งของละครเอไอ โดยเธอตั้งข้อสังเกตว่า เป้าหมายของการสร้างละครสั้นเหล่านี้ ไม่ได้มีขึ้นเพื่อเล่าเรื่องที่ใกล้เคียงกับชีวิตจริงคนดู (เช่น ละครหลังข่าวที่แม้จะน้ำเน่าแค่ไหน หากแต่มันก็ยังมีเส้นเรื่องหรือความเป็นมนุษย์ที่ใกล้เคียงกับชีวิตคนดู ซึ่งเป็นคนธรรมดา) แต่เป้าหมายของละครเอไอเหล่านี้มีขึ้นเพื่อดึงดูดยอดคนดูหรือยอดการเข้าถึง อันจะนำไปสู่การจ่ายเงินเพื่อดูละครฉบับเต็ม หรือยอดการดาวน์โหลดแอพลิเคชันเพื่อดูละครก็ตามที

อีกข้อเท็จจริงหนึ่งอันน่ากระอักกระอ่วนของละครเอไอเหล่านี้คือ บ่อยครั้ง มันมักแนบมากับเส้นเรื่องที่ว่าด้วยการทำให้ตัวละครผู้หญิง กลายเป็นวัตถุทางเพศ อย่างเช่นการดักตีหัวคนดูเข้าบ้านตั้งแต่ห้าวินาทีแรก ด้วยการเปิดเรื่องว่าตัวละครหญิงเกิดมามีหน้าอกที่ใหญ่กว่าผู้หญิงทั่วไปสามเท่า ทำให้เธอถูกส่งไปเป็นภรรยาของเจ้าเมือง หรือหญิงสาวแสนดีที่ถูกชายหนุ่มกระทืบเละ ซึ่งกินเวลาเนิ่นนานหลายนาทีกว่าที่ตัวละครหลักรูปหล่อจะปรากฏตัวมาช่วยเธอ ตลอดจนเด็กสาวที่ถูกชายอายุมากกว่า -ซึ่งเป็นลุงของเพื่อนสนิทเธอ- คว้าไปเป็นเมีย ทั้งหากผลักไปให้ไกลกว่านั้น พล็อตของหลายเรื่องยังมีลักษณะของความเป็น ‘สื่อลามก’ ทั้งเรื่องของพ่อเลี้ยงกับลูกสาว, พ่อสามีกับลูกสะใภ้ หรือลุงกับแฟนสาวของหลานชาย ฯลฯ

สายตาและทัศนคติลักษณะนี้ ใกล้เคียงกับดราม่าผลไม้ที่สร้างจากเอไอ ซึ่งก็เต็มไปด้วยเรื่องของการหึงหวง, การนอกใจ, การข่มเหงคนที่อ่อนแอกว่า รวมทั้งเต็มไปด้วยฉากผลไม้เพศหญิงให้กำเนิดผลไม้เด็ก หรือนำเด็กไปทิ้งขว้าง แต่ถึงที่สุด ฉันคิดว่าการที่เอไอสร้างตัวละครออกมาหน้าตาเป็นผลไม้ มันก็ยังสร้าง ‘กำแพง’ แห่งการรับรู้ในสำนึกคนดูอยู่บ้าง ว่าสิ่งที่ปรากฏเป็นของปลอม ขณะที่ละครเอไอที่เดินเรื่องด้วยตัวละครแบบมนุษย์นั้น แม้สีหน้า การเคลื่อนไหวและองค์ประกอบอื่นๆ ของตัวละครจะยังห่างไกลจากมนุษย์จริง หากแต่ ‘รูปลักษณ์’ ที่เป็นมนุษย์ก็ชวนให้กระอักกระอ่วนอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะเมื่อผู้สร้างไม่อินังขังขอบจะใช้ความรุนแรงต่อตัวละครเหล่านั้น ไม่ว่าจะเด็กสาว, หญิงตั้งครรภ์ท้องโต รวมทั้งตัวละครเงือกสาวที่เมื่อขึ้นบกแล้วใช้เท้าเดินไม่ได้ ต้องกลายเป็นคนพิการให้ตัวละครชายหนุ่มเลวร้ายคนอื่นๆ กลั่นแกล้ง

สายตาและทัศนคติที่แฝงแนบมาในละครเอไอเหล่านี้ เป็นเรื่องเป็นราวถึงขั้นว่ารัฐบาลจีนต้องออกแคมเปญรณรงค์การสร้างสื่อ ที่ระบุว่าละครสั้นเหล่านี้มาพร้อมกับสายตาการเล่าเรื่องแบบสื่อกึ่งลามก (soft pornography) ทั้งยังสร้างค่านิยมเรื่องการยึดติดกับความร่ำรวยมั่งคั่ง และความจอมปลอม

อย่างไรก็ดี ระยะหลังมานี้ฉันก็เบื่อกับพล็อตเรื่องซ้ำเดิม และมักไถผ่านโฆษณาตัวอย่างละครเอไอเหล่านี้ไปให้พ้น แต่ก็อดขึ้นถึง ‘กลไล’ ในการทำงานเพื่อดึงคนดูของมันไม่ได้ ไม่ว่าจะจังหวะการเดินเรื่องรวดเร็ว แต่จงใจลากเส้นเรื่องที่ตัวละครหลักโดนกระทำให้ยาวกว่าที่จำเป็น, การเร้าให้คนดูอยากรู้องก์จบที่ฝ่ายตัวละครหลักได้ชัยชนะ หรือแม้แต่ความรุนแรงต่อตัวละครในเรื่องก็ตาม เพราะด้านหนึ่งแล้ว ไม่มากก็น้อย มันย่อมส่งผลต่อวิธีมองสื่อ ทั้งความเคยชินต่อจังหวะเร่งรีบของการตัดต่อของเอไอ, เส้นเรื่องเรียบง่ายที่เน้นให้ตัวละครอธิบายสิ่งที่เกิดขึ้นในหัวมากกว่าจะเล่าผ่านองค์ประกอบอื่นๆ หรือการที่ทุกอย่างในละคร ถูกขยายให้ชัดผ่านเสียงวอยซ์โอเวอร์จนไม่เหลือความซับซ้อนใด แล้วเรียกร้องสิ่งนี้กับงานที่มนุษย์สร้างในท้ายที่สุด

AI AI micro-drama ละครเอไอ

เรื่อง: พิมพ์ชนก พุกสุข

ฝันอยากไปดู โคบี ไบรอันต์ ลงเล่นในลีก NBA แต่จนไบรอันต์รีไทร์ไปแล้วก็มีเงินติดตัวเดินทางไปได้ไม่ถึงสุวรรณภูมิ