วิธีทำน้ำสต๊อกให้ลูก 6 เดือน แจก 4 สูตรน้ำสต๊อกเด็ก อร่อยง่าย ไม่ปรุงรส | theAsianparent Thailand
วิธีทำน้ำสต๊อกให้ลูก 6 เดือน คือ ต้มกระดูกสัตว์หรือผักหลายชนิดกับน้ำสะอาดประมาณ 2.5 ชั่วโมง ช้อนฟองออก ไม่ปรุงรส แล้วกรองเอาเฉพาะน้ำไปผสมข้าวบดหรืออาหารตามวัยของลูกค่ะ เริ่มได้เมื่อลูกอายุครบ 6 เดือนเท่านั้น ห้ามใส่เกลือหรือซุปก้อน เพราะค่าโซเดียมที่เพียงพอของทารกอายุ 7–12 เดือนอยู่ที่ 370 มก./วัน น้ำสต๊อกที่ใสมากไม่ควรใช้แทนมื้ออาหาร ต้มเสร็จควรเข้าตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมง และหากลูกมีผื่น ถ่ายเป็นมูกเลือด หรือหายใจผิดปกติหลังกิน ควรพบแพทย์ค่ะ
สารบัญ
FAQ: คำถามที่คุณแม่ถามบ่อย เกี่ยวกับ วิธีทำน้ำสต๊อกให้ลูก 6 เดือน
Q: ลูกกินน้ำสต๊อกได้ตั้งแต่อายุกี่เดือน?
A: เมื่อลูกอายุครบ 6 เดือนค่ะ กรมอนามัยย้ำว่าไม่ควรเริ่มอาหารอื่นก่อน 6 เดือน และ WHO แนะนำให้เริ่มอาหารตามวัยที่ 6 เดือน (180 วัน) ควบคู่กับนมแม่
Q: ใส่เกลือ น้ำตาล หรือซุปก้อนในน้ำสต๊อกของลูกได้ไหม?
A: ไม่ควรค่ะ กรมอนามัยแนะนำให้อาหารรสธรรมชาติและหลีกเลี่ยงการปรุงแต่งรส ส่วนเอกสารของหน่วยบริการสุขภาพ NHS ในอังกฤษระบุชัดว่าไม่ให้เติมเกลือ น้ำผึ้ง หรือซุปก้อนในอาหารทารก
Q: น้ำสต๊อกเก็บได้กี่วัน
A: แนวทางอาหารทารกให้ใช้ภายใน 24 ชั่วโมงในตู้เย็น (ม.นเรศวร) หรือ 1–2 วัน (University of Illinois Extension) หากต้องการเก็บนานกว่านั้นให้แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ แล้วแช่แข็งค่ะ
Q: ต้องให้ลูกลองวัตถุดิบทีละอย่างก่อนไหม?
A: ควรค่ะ CDC แนะนำให้เริ่มด้วยอาหารที่มีส่วนผสมเดียวทีละอย่าง และเว้น 3–5 วันก่อนเริ่มอาหารใหม่ คุณแม่จึงควรให้ลูกลองแครอท ข้าวโพด หรือปลาแยกกันก่อน แล้วค่อยนำมารวมในน้ำสต๊อกค่ะ
น้ำสต๊อก คืออะไร และต่างจากน้ำซุปอย่างไร?
น้ำสต๊อก (Stock) คือน้ำที่ได้จากการเคี่ยวกระดูกสัตว์ เนื้อสัตว์ หรือผักกับน้ำ เพื่อใช้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นของอาหารอื่น ในทางครัว สต็อกมักมีกระดูกเป็นส่วนผสม ใช้เวลาเคี่ยวนานกว่า และปรุงรสน้อยกว่าน้ำซุป (Broth) แต่ในหลายสูตร สองคำนี้ถูกใช้แทนกันได้ ดังนั้น สิ่งสำคัญสำหรับ วิธีทำน้ำสต๊อกให้ลูก 6 เดือน จึงไม่ได้อยู่ที่ชื่อเรียก แต่คือการไม่ปรุงรส และทำให้สะอาด น้ำสต๊อกในบทความนี้จึงใช้เฉพาะวัตถุดิบธรรมชาติและน้ำสะอาดเท่านั้นค่ะ
น้ำสต๊อกเด็กใส่อะไรได้บ้าง?
วิธีทำน้ำสต๊อกให้ลูก 6 เดือน ในบทความนี้ใช้น้ำสะอาด 2.5 ลิตรเท่ากันทุกสูตร ต่างกันที่โปรตีนและผักดังตารางค่ะ
| สูตร | กระดูก/โปรตีน | ผักและผลไม้ |
|---|---|---|
| น้ำสต๊อกไก่ | โครงไก่ 1 ชิ้น | |
| น้ำสต๊อกหมู | กระดูกหมูเล้ง 2 ชิ้น | |
| น้ำสต๊อกปลา | ปลาทับทิม 1 ตัว | |
| น้ำสต๊อกผัก | ไม่ใช้เนื้อสัตว์ |
วิธีทำน้ำสต๊อกให้ลูก 6 เดือน ต้องทำอย่างไร?
วิธีทำ น้ำสต็อกไก่ ทารก
- ล้างผักให้สะอาด หั่นข้าวโพดเป็น 3 ท่อน นำมะเขือเทศมาคว้านเอาเมล็ดด้านในออก ปอกเปลือกหัวไชเท้า เตรียมไว้
- เทน้ำใส่หม้อ ตั้งไฟแรง ใส่โครงไก่ลงไป ตามด้วย ข้าวโพด หอมหัวใหญ่ หัวไชเท้า แครอท และเห็ดหอม
- พอน้ำเดือด ค่อย ๆ ช้อนฟองออกให้หมด เพื่อให้น้ำซุปใสน่าทาน
- พอช้อนฟองหมดแล้ว ใส่แอปเปิ้ล ผักกาดขาว เบบี้ฮ่องเต้ มะเขือเทศ ลงไป เบาไฟเล็กน้อย ต้มต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่ต้องคน และไม่ต้องปิดฝา
- ปล่อยให้เดือดได้ที่แล้วก็เบาไฟลง ตุ๋นไปเรื่อย ๆ ใช้เวลาประมาณ 2.5 ชั่วโมง จากนั้นปิดไฟ กรองเอาแต่น้ำซุป
วิธีทำ น้ำสต๊อกหมู ทารก
- ล้างผักให้สะอาด หั่นข้าวโพดเป็น 3 ท่อน นำมะเขือเทศมาคว้านเอาเมล็ดด้านในออก ปอกเปลือกหัวไชเท้า เตรียมไว้
- เทน้ำใส่หม้อ ตั้งไฟแรง ใส่กระดูกหมูเล้งลงไป ตามด้วย ข้าวโพด หอมหัวใหญ่ หัวไชเท้า แครอท และฟักทอง
- พอน้ำเดือด ค่อย ๆ ช้อนฟองออกให้หมด เพื่อให้น้ำซุปใสน่าทาน
- พอช้อนฟองหมดแล้ว ใส่แอปเปิ้ล ผักกาดขาว กะหล่ำปลี เบบี้ฮ่องเต้ มะเขือเทศ ลงไป เบาไฟเล็กน้อย ต้มต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่ต้องคน และไม่ต้องปิดฝา
- ปล่อยให้เดือดได้ที่แล้วก็เบาไฟลง ตุ๋นไปเรื่อย ๆ ใช้เวลาประมาณ 2.5 ชั่วโมง จากนั้นปิดไฟ กรองเอาแต่น้ำซุป
วิธีทำ น้ำสต๊อกปลา ทารก
- ล้างผักให้สะอาด หั่นข้าวโพดเป็น 3 ท่อน นำมะเขือเทศมาคว้านเอาเมล็ดด้านในออก ปอกเปลือกหัวไชเท้า เตรียมไว้
- นำปลาทับทิมมาล้างให้สะอาด แล้วนำใส่หม้อ ตั้งไฟ เทน้ำมันมะกอกลงไป ผัด ๆ ให้หอม แล้วใส่เห็ดหอม และหอมหัวใหญ่ ลงไปผัดให้เข้ากัน
- เติมน้ำลงในหม้อ ตามด้วย เห็ดหอม ข้าวโพด หัวไชเท้า แครอท ลงไป
- พอน้ำเดือด ค่อย ๆ ช้อนฟองออกให้หมด เพื่อให้น้ำซุปใสน่าทาน
- พอช้อนฟองหมดแล้ว ใส่แอปเปิ้ล ผักกาดขาว กะหล่ำปลี เบบี้ฮ่องเต้ มะเขือเทศ ลงไป เบาไฟเล็กน้อย ต้มต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่ต้องคน และไม่ต้องปิดฝา
- ปล่อยให้เดือดได้ที่แล้วก็เบาไฟลง ตุ๋นไปเรื่อย ๆ ใช้เวลาประมาณ 2.5 ชั่วโมง จากนั้นปิดไฟ กรองเอาแต่น้ำซุป
วิธีทำ น้ำสต๊อกผัก ทารก
- นำผักมาล้างให้สะอาด หั่นข้าวโพดและลูกฟักแม้วเป็น 3 ท่อน นำมะเขือเทศมาคว้านเอาเมล็ดด้านในออก ปอกเปลือกหัวไชเท้า เตรียมไว้
- ตั้งหม้อ หยดน้ำมันมะกอกลงไปเล็กน้อย จากนั้นนำข้าวโพดลงไปผัดให้หอม
- เติมน้ำเปล่าลงไป เร่งไฟแรง ใส่แครอท ลูกฟักแม้ว หัวไชเท้า และคื่นช่าย ต้มจนเดือด
- พอน้ำเดือด ค่อย ๆ ช้อนฟองออกให้หมด เพื่อให้น้ำซุปใสน่าทาน
- พอช้อนฟองหมดแล้ว ใส่ผักกาดขาว กะหล่ำปลี มะเขือเทศ ลงไป เบาไฟเล็กน้อย ต้มต่อไปเรื่อยๆ โดยไม่ต้องคน และไม่ต้องปิดฝา
- ปล่อยให้เดือดได้ที่แล้วก็เบาไฟลง ตุ๋นไปเรื่อย ๆ ใช้เวลาประมาณ 2.5 ชั่วโมง จากนั้นปิดไฟ กรองเอาแต่น้ำซุป
ข้อควรระวัง: ตรวจสอบส่วนผสมที่อาจก่อให้เกิดอาการแพ้ก่อนปรุงทุกครั้งค่ะ
ทำไมน้ำสต๊อกเด็กต้องไม่ปรุงรส?
เพราะไตของทารกยังพัฒนาไม่เต็มที่ พญ.จิตติมา มนต์วิรัตน์กุล ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร อธิบายว่าไตของทารกอายุ 6 เดือนมีอัตราการกรองประมาณร้อยละ 60 ของผู้ใหญ่ เพิ่มจากร้อยละ 15 ในทารกแรกเกิด แม้จะดีขึ้นแล้ว แต่ยังไม่เท่าผู้ใหญ่ค่ะ ขณะที่ WHO ระบุว่าอาหารที่มีน้ำตาล เกลือ และไขมันทรานส์สูงไม่ควรรับประทานในช่วง 6–23 เดือน
NHS ในอังกฤษเตือนว่าอาหารเค็มทำให้ไตของทารกทำงานหนัก และไม่ให้เติมซุปก้อนในอาหารทารก จึงไม่ควรใช้ซุปก้อนหรือน้ำซุปสำเร็จรูปที่ปรุงรสแล้วแทนน้ำสต๊อกที่ทำเองค่ะ
น้ำสต๊อกเด็กเก็บได้กี่วัน? เก็บอย่างไรให้ปลอดภัย?
ข้อมูลอาหารตามวัยสำหรับทารกม.นเรศวร ระบุว่า หากต้องการจัดเก็บอาหารที่เตรียมเสร็จแล้ว ควรเก็บในภาชนะที่ปิดสนิท เก็บในตู้เย็น และควรรับประทาน ให้หมดภายใน 24 ชั่วโมง ถ้าต้องการเก็บนานกว่านั้นควรแช่แข็งโดยแบ่งอาหารให้เพียงพอต่อ 1 มื้อในแต่ละภาชนะ แต่ไม่ควรเก็บนานกว่า 1 สัปดาห์
เช็กลิสต์เก็บน้ำสต๊อกให้ปลอดภัย
- ต้มเสร็จแล้วเข้าตู้เย็นหรือช่องแช่แข็งภายใน 2 ชั่วโมง
- แบ่งใส่ภาชนะตื้นเพื่อให้เย็นเร็ว ไม่แช่ทั้งหม้อ
- แบ่งเป็นมื้อเล็ก เช่น ถาดน้ำแข็ง แล้วย้ายใส่ถุงหรือกล่องปิดสนิท ติดป้ายวันที่
- ละลายในตู้เย็น ไม่ละลายทิ้งไว้นอกตู้
- อุ่นให้เดือด หรืออุ่นถึงอุณหภูมิภายใน 165°F (ราว 74°C) แล้วทิ้งไว้ให้เย็น ทดสอบอุณหภูมิก่อนป้อนทุกครั้ง
- อุ่นซ้ำเพียงครั้งเดียว
ให้ลูก 6 เดือนกินอาหารอย่างไรให้เหมาะกับวัย?
CDC (ปรับปรุงล่าสุด 14 เมษายน 2026) ระบุว่าเด็กเริ่มกินอาหารอื่นได้เมื่ออายุราว 6 เดือน และไม่แนะนำให้เริ่มก่อน 4 เดือน โดยดูสัญญาณความพร้อม เช่น นั่งได้เองหรือมีที่พยุง คุมศีรษะและคอได้ อ้าปากเมื่อป้อนอาหาร และกลืนอาหารแทนการดันออกมา
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล แนะนำให้เด็ก 6 เดือนกินอาหารตามวัยวันละ 1 มื้อ ควบคู่นมแม่ ตามปริมาณต่อไปนี้
- ข้าว – ข้าวบดละเอียด 3 ช้อนกินข้าว
- โปรตีน – ไข่แดงครึ่งฟอง สลับตับบด 1 ช้อนกินข้าว หรือปลาบด 2 ช้อนกินข้าว
- ผัก – ผักบด ½ ช้อนกินข้าว
- ผลไม้ – ผลไม้สุก 1–2 ชิ้น
เช็กลิสต์ก่อนเริ่มให้ลูกกิน
- ลูกอายุครบ 6 เดือนและมีสัญญาณพร้อมกินอาหาร
- เริ่มด้วยปริมาณน้อยและเหลว
- ให้อาหารใหม่ช่วงเช้าหรือกลางวัน เพื่อสังเกตอาการลูกได้ใกล้ชิด
- เว้น 3–5 วันก่อนเริ่มอาหารใหม่
- ให้นมแม่ต่อเนื่อง
หลังกินอาหารตามวัยแล้ว อาการแบบไหนควรพบแพทย์?
พญ.สิริรักษ์ กาญจนธีระพงค์ จากโรงพยาบาลนวเวช อธิบายอาการเบื้องต้นของการแพ้อาหารไว้หลายระบบ ได้แก่
- ผิวหนัง: ผื่นคัน ผื่นแดง ลมพิษ หรือบวมที่เปลือกตา ปาก ใบหน้า
- ทางเดินหายใจ: คัดจมูก จาม หายใจครืดคราด หอบ หรือมีเสียงวี๊ด
- ทางเดินอาหาร: ปวดท้องบีบเกร็ง ร้องกวน ถ่ายบ่อยหรือท้องเสีย ถ่ายปนมูกหรือมูกเลือด น้ำหนักไม่ขึ้น
อาการทางเดินหายใจและอาการแพ้รุนแรง อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตหากไม่ได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน หากลูกมีอาการเหล่านี้ให้หยุดให้อาหารชนิดนั้นและพาไปพบแพทย์ทันทีค่ะ นอกจากนี้ CDC แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เมื่อลูกมีผื่นรุนแรงหรือแพ้ไข่ ก่อนเริ่มอาหารบางชนิดอีกด้วย
บทความจากพันธมิตร
บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจ
วิจัยล่าสุดชี้! ให้ลูกกินอาหารแปรรูปบ่อย เสี่ยง IQ ต่ำ ความฉลาดลดลงเมื่อโตขึ้น
มื้อแรกของลูก หลัง 6 เดือน เริ่มอาหารเสริมลูกด้วยเมนูไหนดี ผลไม้หรือข้าว
วิธีฝึกลูกกินผัก ทำอย่างไร ฝึกกินผัก ต้องเริ่มตอนอายุเท่าไหร่
แหล่งอ้างอิง
- อาหารวัยทารก, คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล (ฝ่ายโภชนาการ)
- อาหารตามวัย (พญ.จิตติมา มนต์วิรัตน์กุล), ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
- กรมอนามัย ย้ำ ทารกกินนมแม่อย่างเดียว 6 เดือน ดีที่สุด ก่อนให้อาหารตามวัยควบนมแม่ต่อ 2 ปี หรือนานกว่านั้น, แนวหน้า
- WHO Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months of age (2023), World Health Organization
- Sodium and Potassium Dietary Reference Intake Values Updated in New Report (2019), National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine
- When, What, and How to Introduce Solid Foods (updated Apr. 14, 2026), CDC
- Leftovers and Food Safety, USDA Food Safety and Inspection Service
- Bone broth for baby weaning contains very little calcium, Vinmec International Hospital
- “Broth” vs. “Stock”: What the Difference Boils Down To, Dictionary.com
- Introducing Solid Foods (Feeding for the future), Gloucestershire Health and Care NHS Foundation Trust
- รู้จัก เข้าใจ พร้อมรับมือ “โรคภูมิแพ้ในเด็ก” (พญ.สิริรักษ์ กาญจนธีระพงค์ โรงพยาบาลนวเวช, 14 ก.ย. 2564), MGR Online
- สถานการณ์ตัวชี้วัด 3.3 ร้อยละของทารกแรกเกิดจนถึงอายุต่ำกว่า 6 เดือนกินนมแม่อย่างเดียว ปีงบประมาณ 2568, กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
บทความอัปเดตล่าสุด ตุลาคม 2569
มีข้อสงสัยเรื่องการตั้งครรภ์ หรือมีคำถามเรื่องการเลี้ยงลูกหรือเปล่าคะ? ติดตามอ่านบทความ หรือสอบถามสิ่งที่คุณอยากรู้ผ่านแอปของเราได้เลย ดาวน์โหลด theAsianparent แอปพลิเคชัน ทั้ง IOS และ Android ได้แล้ววันนี้!